İhracatın bileşimi ve büyüme: Türkiye örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MİRAÇ YAZICI
Danışman: UTKU UTKULU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ekonomi yazının en kapsamlı araştırma alanlarından birisi yüksek ve sürdürülebilir bir büyümenin gerçekleştirilmesi sorunudur. Hangi faktörlerin büyümeyi ne ölçüde etkilediği sorusu, büyüme alanında çokça araştırılmıştır. Büyümenin belirleyicileri araştırılırken, ihracatın büyümenin itici gücü olduğu düşüncesi büyüme yazınında birçok çalışmaya konu olmuştur. İhracata dayalı büyüme tezinin savunucularına göre ihracat, büyümenin motoru şeklinde görev yapmaktadır. İhracata dayalı büyüme hipotezinde, ihracat artışı büyümenin belirleyicilerinden birisi olarak ele alınmakta ve ülkelerin büyüme süreçlerinin, sadece ekonomi içerisindeki emek ve sermaye miktarının değil, ihracat artışının da bir fonksiyonu olduğu ileri sürülmektedir. İhracata dayalı büyüme hipotezi ampirik olarak uzun süredir test edilmektedir. Bununla birlikte ihracat ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin yönüyle ilgili bir fikir birliği oluşmamıştır. Kullanılan ekonometrik tekniklere, ele alınan döneme ve ülke gruplarına göre birbirinden farklı sonuçların elde edildiği görülmektedir. Türkiye ile ilgili çalışmalarda genellikle ihracattan büyümeye doğru bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiş olsa da bu bulgular görüş birliği sağlamaya yetmemektedir. Türkiye için ihracata dayalı büyüme hipotezini test eden çalışmalarda genellikle ihracatın bileşenlerinin ayrı ayrı büyümeye etkileri değil de toplam ihracatın büyümeye etkileri araştırma konusu yapılmıştır. Oysa belirli ihracat kategorileri ile ilgili ihracata dayalı büyüme hipotezini destekleyen kanıtlar olsa bile, bu durum toplam ihracat seviyesinde analiz yapıldığında görülememekte ve yanıltıcı sonuçlara ulaşılabilmektedir. Bu nedenle ihracata dayalı büyüme hipotezi test edilirken ihracatın toplamının değil, bileşenlerinin büyümeye etkisinin araştırılması önem taşımaktadır. Bu tezde 1969-2013 dönemindeki Türkiye ihracatının bileşenlerinin büyümeye etkisi zaman serisi ekonometrisi araçları kullanılarak incelenmiştir. Zaman serilerinde yapısal kırılmaları dikkate almayan Engle-Granger eşbütünleşme analizi sonuçları, imalat sanayii ihracatı dikkate alındığında, ihracata dayalı büyüme hipotezini desteklemektedir. Tek yapısal kırılmayı dikkate alan Gregory-Hansen eşbütünleşme analizi sonuçları, imalat sanayii ihracatı dikkate alındığında ihracata dayalı büyüme hipotezini desteklemektedir. Bu çalışmada, 1969-2013 döneminde Türkiye için imalat sanayii ihracatı özelinde, ihracata dayalı büyüme hipotezinin geçerli olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: İhracatın Bileşenleri, Büyüme, İhracata Dayalı BüyümeHipotezi, Engle-Granger Eşbütünleşme Analizi, Gregory-Hansen Eşbütünleşme Analizi