Gürün ve Kangal havzalarındaki (Sivas) erken miyosen-pliyosen bazaltlarının petrolojisi ve tektonik önemi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYÇA KOCAARSLAN

Danışman: Emrah Yalçın Ersoy

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gürün ve Kangal havzalarında (Sivas), sırasıyla Erken Miyosen ve Pliyosen yaşlı bazaltik volkanik kayaçlar yer alır. Orta ve Doğu Anadolu Volkanik provensleri arasında yer alan bu volkanik kayaçların ayrıntılı petrografik özellikleri, mineral kimyası, toplam kaya ana ve iz element jeokimyası ile Sr-Nd-Pb izotop bileşimleri çalışılarak bölgenin Erken Miyosen-Pliyosen tektono-magmatik evriminin tartışılması amaçlanmıştır. Tüm volkanik birimlerde petrografik olarak olivin, klinopiroksen, plajiyoklaz ve demir-titan oksit mineral fazları gözlenir. Toplam kaya element kimyasına göre Gürün havzasındaki Erken Miyosen bazaltik kayaçları bazalt, trakibazalt ve andezit; Kangal havzası Pliyosen bazaltik kayaçları ise bazalt, trakibazalt ve bazaltik trakiandezit bileşimlidir. Tüm volkanik birimlerin stronsiyum, neodimyum izotop oranları oldukça benzerdir ve stronsiyum izotop oranları azalan magnezyum oksit bileşimlerine karşı düzenli biçimde artar. Bölgedeki bazaltik kayaçların iz element jeokimyasal özellikleri bunların levha içi bazaltlar olarak sınıflandığını ve yitim zonu zenginleşmesine uğramamış olan manto kaynaklarından türediğine işaret eder. Uyumsuz elementlerden niyobyum elementine bağlı ana ve iz element değişim diyagramları, bu kayaçların jeokimyasal olarak üç farklı alt grupta incelenebileceğini gösterir. Bu grupların jeokimyasal özellikleri manto kaynak bölgesindeki farklı kısmi ergime dereceleri ile ilişkili olup, Erken Miyosen kayaçları için en yüksek, Pliyosen kayaçları için ise ortaç ve düşük dereceli ergimelere işaret eder. Üç farklı kısmi ergime derecesi ile üretilen magmalar daha sonra ayrımlaşmalı kristalizasyon ve kabuksal kirlenme süreçlerine maruz kalarak her bir gruptaki diğer evrimleşmiş kayaçları meydana getirmiştir. Sonuç olarak bölgedeki Erken Miyosen ve Pliyosen bazaltları tektonik olarak levha içi magmatik faaliyetleri temsil etmekte ve Orta-Doğu Anadolu bölgesinde levha içi bazaltların Erken Miyosen'den itibaren yerleştiğini göstermektedir.