Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİCAN CANDOĞAN
Danışman: Engin Topuzkanamış
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Demokrasi ve Hukuk Devleti kavramları arasındaki ilişki günümüzde çeşitli sorun ve soruşturmalara yol açmaktadır. Bu sorunlarla mukayese edilebilecek gelişmeler yaşamış olan Atina Demokrasisi ve Roma Cumhuriyeti örnekleri bünyesinde ilgili kavramlar irdelendiğinde demokrasi ve hukuk devleti ilişkisinin altında yatan kimi temel toplumsal olgulara ulaşılmaktadır. Bu olgulardan ilki demokrasinin Atina'da algılanışı biçimi ve teşekkülünün günümüz modern parlamenter demokrasilerinin aksine bir prosedür ya da sınırlı bir temsiliyet üzerine kurulu olmayıp, bilakis iktisadî, hukukî, siyasî ve cebrî yönleriyle bütüncül bir iktidar meselesi olduğudur. Buradaki spesifik bütüncül iktidar formülasyonu, "iktidar/yapabilirlik" şeklinde kavramsallaştırılmış olup; modern demokrasinin krizlerini anlamak için de bu kavramsallaştırma kullanılmıştır; zira modern demokrasi, önemli ölçüde soyut bir temsiliyete dayanmakta olup, halk iktidar/yapabilirliğin bütüncüllüğünden mahrumdur. İkinci olgu ise Atina Demokrasisi ile benzer şartları sahip Roma Cumhuriyetin katı legalistik yapısının ve bu legalistik yapının sınıfsal hâmîlerinin hem demokratik taleplere hem de devasa askerî genişlemesi sonucunda kendisini içinde bulunduğu yeni toplumsal ve siyasî şartlara cevap vermekteki başarısızlığıdır. Cumhuriyet, demokratik talepleri bastırmak isterken -fiilen- kendisi de yok olmuştur. Bu yok oluşta popülizmin de etkisi bulunmakta ve özellikle de halkı iktidar/yapabilirlikten mahrum bırakan neoliberal hukuk düzeninin karşısına bugün de dikilen popülizm olgusu açısından önemli bir örnek teşkil etmektedir. Bugün için de demokrasi iktidar/yapabilirlik bağlamında yeniden tahayyül edilmeli ve gerek hukuk devletinin gerekse modern demokrasinin yaşadığı krizlerin ana kaynağı olan halkın iktidar/yapabilirlik yoksunluğu hedef alınmalıdır. Anahtar Kelimeler: Demokrasi, Hukuk Devleti, İktidar/yapabilirlik, Atina, Roma, Neoliberalizm.