Dokuma yapıların görsel ve fiziksel özelliklerinin oluşumunu sağlayan faktörlerin tasarım açısından incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Tekstil Ana Sanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2004

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEDEF ACAR

Danışman: NESRİN ÖNLÜ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

ÖZET Ağızlık açılması, atkı atımı ve atkının sıkıştırılması esasına dayalı bir üretim şekline sahip normal dokuma yapıları, sınıflandırmada yaşanacak karışıklıklardan dolayı döner gücü sistemli, ilmeli, işlemeli dokuma yapılardan ayırarak incelemek gerekmektedir. Normal dokuma yapılarda malzeme olarak iplik ya da iplik yerine kullanılabilecek herşey, teknik olarak dokuma tekniği, yapı olarak atkı ve çözgülerin dik açıyla iç içe bağlantılarıyla elde edilen dokuma örgüleri kullanılmaktadır. Bu yapıları görsel ve fiziksel açıdan etkileyen faktörler belirlenirken, kullanıcıların işleve dayalı ihtiyaçları ve beğenileri dikkate alındığında, üretim ve tasarımla ilgili olmak üzere iki ayrı uğraşının iç içe geçmiş durumda olduğu görülmektedir. Malzeme, örgü, teknik, sıklık, renk, bitim işlemleri gibi daha çok bir üretim süreci sonunda ortaya konabilecek faktörler, tasarım kavramının ortaya koyduğu koşulların da katkısıyla kullanılabilir, görsel beğenileri tatmin eden bir ürün meydana getirmektedir. Örtünme ve korunma ihtiyacını karşılamak gibi birincil amaca hizmet etmek için üretilmeye başlayan dokuma yapılar, aynı zamanda beğenileri tatmin etmek gibi bir ikincil amaca da hizmet etmektedir. Hatta çağımızda, moda gibi psikolojik, sosyokültürel, ekonomik bağlantıları olan kavramlar nedeniyle tüm tekstil üretim alanları gibi dokuma üretimi de öncelikli olarak ikincil amaca hizmet eder duruma gelmiştir. Buna bağlı olarak dokuma tasarımı, özellikle Avrupa'da yaşanan Endüstri Devrimi'yle birlikte tüm tasarım alanları gibi tasarlama yöntemlerine önem verilen ciddi bir uğraş haline gelme sürecine girmiştir. Bu süreç, Bauhaus Okulu'nun tüm tasarım alanları için ortaya koyduğu temel tasarım kavramlarının kullanılmaya başlamasıyla, metodik bir yöntem üzerinde devam etmiştir. Tüm tasarım alanları için ortak veya benzer olan tasarım öge ve ilkelerinin kullanıldığı tasarlama süreci, tasarımı matematiği olan kesin bir yöntem olarak sunmaktan uzaktadır. Tasarım öge ve ilkeleri, ortak bir tasarım vıdilinin varlığında, her tasarımcının içsel yaratıcılığını kullanabileceği ve yaratıcılığı için destek alabileceği bir ortam oluşturmaktadır. Buna bağlı olarak dokuma tasarımı, diğer tasarım alanlarının kullandığı temel tasarım yöntemleriyle hareket eden, kendi belirleyici niteliklerini sağlayan malzeme, teknik ve yapı özelliklerini kullanarak tüm üretim ve tasarım faktörlerinin rehberliğinde kendini sınırlamaktan uzakta, bu faktörlerin akılcı bir şekilde kullanımıyla yaratıcı çözümlerini artırabilen, sanatsal ya da kullanıma yönelik amaçlarla gerçekleştirilebilen geniş bir tasarım alanı olarak ortaya çıkmaktadır. VII