Acil servise baş ağrısı yakınması ile başvuran hastalarda depresyon sıklığının ve depresyon öngörü özelliklerinin saptanması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU POYRAZ
Danışman: SEDAT YANTURALI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Acil servise baş ağrısı ile başvuran hastalarda, depresyon görülme sıklığının, normal popülasyona göre daha yüksek olduğu düşünülmektedir. Bu çalışma ile Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Erişkin Acil Servis'e baş ağrısı şikâyeti ile başvuran hastalarda, depresyon sıklığının ve depresyon öngörü özelliklerinin incelenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, 01/12/2017 – 01/03/2018 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Erişkin Acil Servis birimine, baş ağrısı yakınması ile başvuran ve araştırma kriterlerini karşılayan hastalar ile ileriye dönük, kesitsel olarak yapılmıştır. Hastalar ile ilgili verilerin toplanması için, veri kayıt ve değerlendirme formu, Vizüel Analog Skala (VAS), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) kullanılmıştır. Ölçek, hasta tarafından kendini değerlendirme yöntemi ile yapılmıştır. Hastalarda, cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, medeni hal, meslek, ağrı tipi, karakteri, süresi, acil servise başvuru sıklığı, ağrı kesici ilaç kullanım sıklığı, ağrının başlangıç zamanı ile acile başvuru zamanı, ağrı kesicilere yanıt, ek hastalık olması, baş ağrısını tetikleyen faktör varlığı, baş ağrısına eşlik eden semptom varlığı, uyku probleminin olması, son bir ayda psikiyatrik ilaç kullanım öyküsü, başka bir psikiyatrik hastalık varlığı ve öz kıyım öyküsü ile depresyon arasındaki ilişki incelenmiştir. İlişkiler %95 güven aralığında değerlendirilip, p<0,05 istatistiksel anlamlılık düzeyi olarak kabul edilmiştir. Tüm istatistiksel analizler SPSS 22.0 Windows bilgisayar programı ile tanımlayıcı istatistik yapılarak belirlenmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen yaşları 18-85 arasında değişen 273 hastanın %56' sı kadın %44'ü erkek olup, yaş ortalaması 35,6±12,6 yıldı. Baş ağrısı yakınması olan hastalarda depresyon oranı %56 saptandı. Bunlardan % 8,4'ü (n=23) şiddetli, % 17,6'sı (n=48) orta, % 30'u (n=82) hafif derecede depresyondaydı. Depresyonda olan bireylerin yaş ortalaması 37,0 ± 13,8 yıldı. Kadınların % 60,8'inde (n=93) , erkeklerin ise % 50'sinde (n=60) depresyon saptandı. Bireylerin cinsiyet, öğrenim durumları, medeni halleri ve meslekleri ile depresyon sıklığı arasında anlamlı istatistiksel fark saptanmadı. Ağrısı 24 saate kadar uzayan bireylerdeki depresyon sıklığı, ağrısı 1 saat ve 6 saat sürenlere göre artmış bulundu. (% 78,0' e karşın %53,3 ve %50,0 p:0,019) Baş ağrısı tipi, karakteri, başlangıç zamanı ve acil servise başvuru zamanı ile depresyon sıklığı arasında anlamlı istatistiksel fark saptanmadı. Her gün ağrı kesici ilaç kullananlarda, gün aşırı ve ayda birkaç kez kullanan ya da hiç kullanmayanlara göre depresyon sıklığı yüksek bulundu. (% 72,2'ye karşın % 59,9, % 45,0 ve %60,2 p:0,023) Acil servise baş ağrısı şikâyeti ile 1-3/hafta sıklığında başvuranlarda depresyon oranı, 1-3/ay veya daha nadir sıklıkta başvuranlara göre yüksek bulundu. ( % 82,6' ya karşın % 53,6 p:0,007) Baş ağrılı bireylerde, ek hastalık olanlarda, olmayan gruba göre anlamlı olarak yüksek depresyon oranı saptandı. (% 63,6' ya karşın % 47,7 p:0,008) Hipertansiyonu olan bireylerde depresyon görülme oranı, migren ve diğer ek hastalıkları olanlara göre daha yüksek bulundu. (% 69,2'ye karşın %65,5 ve %59,3 p:0,048) Baş ağrısına eşlik eden semptom varlığı ile depresyon arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Uyku problemi olan bireylerde depresyon oranı, olmayanlara oranla anlamlı derecede yüksek bulundu. (% 68,8'e karşın % 49,4 p:0,002) Son bir ayda anti depresan-anti psikotik ilaç kullanımı olmayanlarda, olanlara göre depresyon oranı yüksek saptandı. ( % 88,2'ye karşın %11,8 p: 0,02) Başka bir psikiyatrik hastalık öyküsü olanlarda depresyon oranı, olmayanlara göre yüksek saptandı. ( % 91,7'ye karşın % 52,6 p <0,001) Depresyonda olan bireylerde VAS miktarında azalma, olmayanlara göre anlamlı olarak düşük bulundu. (p<0,001) Sonuç: Biz bu çalışmada, baş ağrısı ile acil servise başvuran bireyler arasında, baş ağrısı uzun süren, baş ağrısı ile acil servise sık başvuran, tedaviye yanıtı az olan hasta grubunda depresyonunu daha sık eşlik ettiğini saptadık. Bunun dışında ayrıca başka psikiyatrik hastalık ve hipertansiyon öyküsü, uyku problemi olan ve son bir ayda psikiyatrik ilaç kullanmamış olanlarda depresyon oranının arttığını bulduk. Anahtar Kelimeler: Acil tıp, Baş ağrısı, Depresyon