Parental impact on self-compassion: An analysis of guilt memory-sharing by Turkish emerging adults with a focus on the parental listener's role
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: SARRA ZNATI
Danışman: İnci Boyacıoğlu Bal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu doktora tezi, Türkiye'de yaşayan beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerin suçluluk duygusu içeren anılarını ebeveynleriyle paylaşma deneyimlerinin öz-şefkat üzerindeki etkisini, özellikle ebeveynin dinleme biçimi bağlamında incelemektedir. 1. Çalışma'da, algılanan ebeveynlik stilleri ile öz-şefkat düzeyleri arasındaki ilişki; ebeveynin dinleyici olarak algılanan özellikleri, anlatının duygusal değeri ve anlatı uzunluğu aracılığıyla analiz edilmiştir. 471 katılımcıdan elde edilen veriler, olumlu dinleyici özelliklerinin, olumlu duygusal değerin ve anlatının uzunluğunun, esnek ebeveynlik stili ile beliren yetişkin çocuklarda yüksek öz-şefkat düzeyi arasındaki olumlu ilişkiyi anlamlı şekilde aracıladığını ortaya koymuştur. Buna karşılık, olumsuz dinleyici özellikleri, olumsuz duygusal değer ve kısa anlatılar, otoriter ebeveynlik stili ile düşük öz-şefkat düzeyi arasındaki ilişkiye anlamlı ve pozitif yönde aracılık etmiştir. Katılımcılar babalarını daha iyi bir dinleyici olarak algılamıştır. Katılımcılar suçluluk içeren anılarını daha çok anneleriyle paylaşmayı tercih etmişlerdir. 2. Çalışma'da, 11 katılımcı ile gerçekleştirilen nitel görüşmeler aracılığıyla, ebeveyn tercihlerinin ardındaki nedenler ve paylaşımın algılanan işlevleri incelenmiştir. Anneler empati ve ulaşılabilirlik nedeniyle tercih edilirken, babalar mantıklı tavsiyeleri ve dinleme becerileriyle öne çıkmıştır. Tercih edilmeyen özellikler arasında annelerin olayları dramatize etmesi ve zayıf dinleme becerileri ile babaların ulaşılmazlığı ve sert eleştirileri yer almaktadır. 3. Çalışma, suçluluk duygusu içeren anıların birey için taşıdığı olay merkeziliği düzeyi ile öz-şefkat arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkide anı paylaşımının algılanan işlevlerinin aracılık rolünü araştırmıştır. 308 katılımcıdan elde edilen veriler, sosyal işlevin bu olumsuz ilişkiyi zayıflattığını; benlik işlevinin ise güçlendirdiğini göstermiştir. Tutarlı olarak, katılımcıların çoğu annelerini dinleyici olarak tercih etmiştir. Ayrıca, anılarının anneleri için babalarına kıyasla daha önemli olduğunu algılamışlardır. Bulgular, alan yazın çerçevesinde tartışılmıştır. Anahtar kelimeler: Otobiyografik Bellek, Olumsuz Anı Paylaşımı İşlevleri, Dinleyici, Olayın Merkeziliği, Ebeveynlik Stilleri, Öz-Şefkat