Biyoçeşitlilik Sıcak Noktalarında Habitat Fragmentasyonunun Memeli Genetik Çeşitliliğine Etkisinin Meta-Analiz Yöntemiyle İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UĞUR ÇAKAR
Danışman: Ferhat Matur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Habitat fragmentasyonu, dünya çapında biyoçeşitliliği en çok tehdit eden faktörlerden biridir. İnsan aktiviteleri ve doğal süreçlerle oluşabilen fragmentasyonlar, gen akışının kesilmesi, popülasyon büyüklüğünün azalması, soy içi üremenin artması ve tür yok oluş riskinin yükselmesi gibi durumları tetikleyebilmektedir. Bundan dolayı, genetik çeşitliliğin habitat fragmentasyonundan nasıl etkilendiği son dönemde birçok farklı araştırma tarafından incelenmiştir. Biyoçeşitlilik sıcak noktaları, habitat fragmentasyonlarının yoğun olarak yaşandığı, tür çeşitliliği zengin bölgelerdir. Yüksek tür çeşitliliği barındırması nedeniyle, koruma çalışmalarının merkezi olmuşlardır. Farklı tekil çalışmalar, buradaki fragmentasyon oranının memeli türlerini nasıl etkilediğini test etmişlerdir. Ancak, memeli genetik çeşitliliğini habitat fragmentasyonunun nasıl etkilediğine dair farklı meta-analiz çalışmaları bulunsa da henüz bu konuda biyoçeşitlilik sıcak noktalarına odaklanan bir meta-analiz çalışması bulunmamaktadır. Bundan dolayı, bu çalışmada biyoçeşitlilik sıcak noktalarındaki habitat fragmentasyonunun memeli türleri üzerindeki genetik etkilerini inceleyen toplam 15 çalışmayı kullanarak fragmentasyonun bu bölgelerde memeli genetik çeşitliliğini nasıl etkilediği açıklanmak istendi. Önceki meta-analizlerden farklı olarak, hipotezimizin aksine düşük-orta derecede bir negatif etki tespit edildi. Biyoçeşitlilik sıcak noktalarında habitat fragmentasyonunun beklenenden daha düşük bir negatif etki yapmasının sebebi; bazı türlerin yeni alanlara yayılma becerisi, fragmentasyon şiddeti, gen akışı ve habitatlar arası koridor gibi etkenler olabilir. Genel etkiye ek olarak, yaşam süresine göre fragmentasyondan etkilenme oranı meta-regresyon ile test edildi. Sonuçlarımıza göre, yaşam süresi ve negatif genetik etki arasında bir korelasyon bulunamadı. Çalışmamız, biyoçeşitlilik sıcak noktalarındaki memeli genetik çeşitliliği hakkında gelecek çalışmalara ışık tutabilir.