Stres yönetimi kuramı açısından hastalık dönemindeki çiftlerde evlilik kalitesinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE SARIYER YILMAZ
Danışman: ARZU ARAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, eşlerden birinin kronik romatizmal hastalığının bulunduğu çiftlerde empatik doğruluk ve ilişki kalitesi arasındaki ilişkide stresle baş etmenin aracı rolünün incelenmesi hedeflenmiştir. Ayrıca çiftlerde stresle baş etme ve ilişki kalitesi arasındaki ilişkide minnettarlığın (minnettarlık duygusu ve dışavurumunun) düzenleyici etkisi de araştırılmıştır. Araştırmanın örneklemini 117 çift oluşturmaktadır. Araştırmada katılımcılara çevrimiçi olarak Eysenck Kişilik Envanteri-Nevrotiklik Alt Ölçeği (EKE-N), Stresle Çift olarak Baş Etme Envanteri (SÇBE), Pozitif-Negatif İlişki Niteliği Ölçeği (PNNÖ), Çiftler Uyum Ölçeği (ÇUÖ), Romatizmal Hastalığa Yönelik Duygu Durumu Ölçeği (DDÖ), Minnettarlık Sıfat Listesi (MSL) ve Minnettarlık Dışavurum Ölçeği (MDÖ) uygulanmıştır. Çalışmanın hipotezlerini test etmek için Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Aracı Modeli (APIMeM) ve Aktör-Partner Karşılıklı Bağımlılık Düzenleyici Modeli (APIMoM) kullanılmıştır. İstatistiksel analizler sonucunda, romatizmal hastalığı bulunan kadınların stresle baş etme düzeylerinin, eşlerinin empatik doğruluk düzeyleri ile kendilerinin çift uyumları arasındaki ilişkide aracı rolünde olduğu bulgusu elde edilmiştir. Benzer şekilde, kadınların stresle baş etme düzeyleri, eşlerinin empatik doğruluk düzeyleri ile kendilerinin pozitif ilişki nitelikleri arasındaki ilişkide de aracı rolündedir. Minnettarlığın düzenleyici rolüne bakıldığında aktör etkisi bakımından erkeklerin stresle baş etme ile kendi çift uyumu arasındaki ilişkide romatizmal hastalığı bulunan eşlerinin minnettarlık dışavurumlarının anlamlı etkisi vardır. Düzenleyici değişkenin partner etkisi ise şu şekildedir: Erkeklerin stresle baş etmeleri ile romatizmal hastalığı olan kadınların çift uyumları arasındaki ilişkide kadınların minnettarlık dışavurumlarının anlamlı etkisi vardır. Başka bir deyişle, romatizmal hastalığı olan kadınların minnettarlık dışavurumlarının yüksek olduğu koşulda, eşlerinin stresle baş etme düzeylerindeki artış hem kendi çift uyumlarını hem de kadınların çift uyumlarını artırmaktadır. Benzer örüntü, bağımlı değişkenin pozitif ilişki nitelikleri olması koşulunda da söz konusudur.