Dönüşüm sürecindeki tarihi kent merkezlerinde kullanıcı profilinin kültürel miras üzerindeki değerlendirmeleri: İzmir örneği


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DUYGU ERAL

Danışman: AYŞEGÜL ALTINÖRS ÇIRAK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Koruma uluslararası alanda anlaşma ve yasalarda çerçevelendiği üzere yalnızca fiziki bir süreç değil aynı zamanda sosyolojik bir eylemdir. Tarihsel mekanı var eden sosyal yapı anlaşılmaksızın mekanın anlamlandırılması ve korunması mümkün olamayacaktır. Bu bağlamda bu çalışma, İzmir tarihi kent merkezi alan kullanıcılarının yaşadıkları alanda var olan kültür varlıkları ile ilgili değerlendirmelerini araştırmak ve İzmir tarihi kent merkezinin kullanıcıların gözüyle nasıl algılanmakta olduğunu ortaya koymak istemektedir. Bu araştırmanın Kemeraltı'nın günümüzdeki yapısının daha doğru bir açıdan okunması ve geleceği ile ilgili tartışmalar için veri oluşturması söz konusu olacaktır. Bu veriler ışığında tarihi kentsel dokuda nasıl bir koruma-yenileme yaklaşımı nasıl olması gerektiğinin tartışılması da çalışmanın hedefleri arasındadır. İzmir tarihsel kent merkezini oluşturan ticaret ve konut alanları dönemler içerisinde farklı dönüşümler yaşadıkları için çalışmada bu iki bölge ayrı ele alınmıştır. Çalışma kapsamında bu iki bölgenin içinde de temsil gücü yüksek olduğu belirlenen örneklem alanlar tespit edilerek, bu alanlardaki tescilli yapılar özelinde araştırmalar yapılmıştır. İlk olarak günümüzde yaşayan Kemeraltı alan kullanıcılarının durum ve değerlendirmelerini öğrenmek amacıyla anket çalışması, İkinci olaraksa geçmişe yönelik kullanıcı değişimini anlayabilmek adına tescilli taşınmazların el değiştirme bilgilerini içeren tapu kayıtları incelenmiştir. Anket aracılığıyla Kemeraltı kullanıcısının kültür varlıklarıyla ilgili bilinç durumları, çevresel memnuniyetleri, yapılarına olan müdahaleleri konularında bilgiler edinilmiştir. Bu bilgilerin daha anlamlı olabilmeleri adına çaprazlamalarla, birlikte ve göreli olarak incelenmeleri gerçekleştirilmiştir. Ticari bölge alan kullanıcılarının memnuniyet durumları; yaşanan sosyo-ekonomik değişimlere rağmen Kemeraltı Çarşısı'nın ticari dinamizmini ve merkezi niteliği korumasının bir göstergesidir. Konut bölgesi ise kente tutunmaya çalışan yoksul grupların yaşadığı bir alan durumundadır. Bölgede metruk durumda pek çok yapı bulunduğu görülmüştür. Bu bölgede yaşayan alan kullanıclarının ekonomik ve eğitimsel yetersizliklerden dolayı kültür varlıkları konusunda bilinç düzeylerinin düşük olduğu ve bakım-onarım konusunda sıkıntı yaşadıkları anlaşılmıştır. Ortaya konacak koruma çalışmalarının öncelikle alan kullanıcılarının bilinçlendirilmesi ve durumlarının iyileştirilmesine odaklanması gerektiği anlaşılmaktadır.