Uşak örneğinde tematik harita kullanımının öğrencilerin turizm farkındalığı üzerindeki etkisi ve ölçek geliştirme çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FADİME YAKIN
Danışman: HASAN ÇUKUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Derslerde, uygun olmayan yöntem, teknik ve materyal kullanımı öğrencilerin bilgiyi anlamadan ve sorgulamadan direkt almalarına neden olmaktadır. Bu durum ise öğrencilerin verilen bilgileri günlük yaşamla ilişkilendirilmesini zorlaştırmakta ve bilgilerin kısa süre içerisinde unutmasına yol açmaktadır. Bu çalışmada ise Türkiye'nin turizm potansiyeli ve varlıkları konusunun öğretiminde CBS' den yararlanılmıştır. Çalışma kapsamında konu yakından uzağa ilkesiyle ele alınarak Uşak'ın turizm potansiyeli ve varlıkları konusu üzerinden işlenmiştir. Uşak, çevresindeki yörelere ve Türkiye geneline göre oldukça az turist çekmektedir. Nitekim 2022 yılında Türkiye'nin turizm gelirlerinden Uşak'a düşen pay sadece % 0,2'dir. Bir bölgedeki turizmin gelişmesi ve turizm faaliyetlerinin etkili bir şekilde yürütülmesi bölgede yaşayan insanların turizm farkındalıklarıyla yakından ilişkilidir. Bu amaçla çalışmada, CBS aracılığıyla hazırlanan tematik haritaların öğrencilerin turizm farkındalığı üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışmada öğrencilerin turizme yönelik farkındalıklarını ölçecek bir ölçeğin olmaması ise turizm farkındalık ölçeğinin oluşturulmasını gerekli hale getirmiştir. Bu yüzden çalışmanın bir diğer amacını, geçerli ve güvenilir bir turizm farkındalık ölçeğinin geliştirilmesi oluşturmaktadır. Ortaöğretim öğrencilerinin yaşadıkları yere yönelik turizm farkındalıklarının tespit edilmesi ve geliştirilmesi, turizm sektöründe aktif rol oynayan ve turizm varlıklarına sahip çıkan bireyler yetiştirilmesi açısından önemlidir. Çalışmanın ölçek geliştirme aşamasının evren ve örneklemini temsil etmesi amacıyla, farklı ortaöğretim kurumlarında ve kademelerinde öğrenim gören öğrenciler çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırma 2021-2022 eğitim öğretim yılı içerisinde araştırmaya gönüllü olarak katılan öğrenciler ile gerçekleştirilmiştir. Faktör analizinin ilk aşamasında 359 öğrencinin verilerine SPSS paket programıyla açımlayıcı faktör analizi uygulanmıştır. AFA'daki faktör yapılarını doğrulamak için ise ikinci aşamada 354 öğrencinin verileri AMOS paket programıyla doğrulayıcı faktör analizine tabi tutulmuştur. Yapılan analizler sonucunda 18 maddeden ve 4 boyuttan oluşan bir Turizm Farkındalık Ölçeği elde edilmiştir. Ölçeğin boyutları "Doğa Turizmine Yönelik Farkındalık", "Kültürel Turizm Mekanlarına Yönelik Farkındalık", "Kültürel Turizm Etkinliklerine Yönelik Farkındalık" ve "Spor Turizmine Yönelik Farkındalık" şeklinde adlandırılmıştır. Ölçeğin toplam varyansı %56,070 olarak, Cronbach' alfa katsayı değeri ise ,857 olarak bulunmuştur. Ölçek geliştirme aşamasının sonucunda geçerli ve güvenilir bir turizm farkındalık ölçeğine ulaşılmıştır. Çalışmanın Uşak'ın turizm potansiyeli'nin tematik haritalar ile aktarılmasının öğrenci farkındalığı üzerindeki etkisini belirleme aşamasında ise yarı deneysel desenlerden "kontrol gruplu ön test-son test deseni" kullanılmıştır. Çalışmada ön test, uygulama ve son test aşamaları uygulanmıştır. Çalışmanın evrenini Uşak Merkez ilçe de yer alan 12.sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemi uygun örneklem yöntemiyle belirlenmiştir. Bu bağlamda örneklemi, Orhan Dengiz Anadolu Lisesinin 2021-2022 eğitim ve öğretim yılında öğrenim gören 37 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmanın ön test aşamasında Turizm Farkındalık Ölçeği kullanılarak öğrencilerin farkındalıkları tespit edilmiştir. Çalışma Uşak'ın turizm potansiyeli üzerinden ele alındığı için kullanılan ders materyalleri de buna bağlı olarak hazırlanmıştır. Konu, kontrol grubundaki öğrencilerle geleneksel öğretim yöntemiyle işlenmiştir. Deney grubundaki öğrencilerle ise buluş yoluyla öğretim yöntemiyle ve CBS ile hazırlanan tematik haritalarla işlenmiştir. Uygulama süreci her iki grupta da 1 hafta içerisinde 2'şer saat ayrılarak gerçekleştirilmiştir. Son test aşamasında ise tekrardan turizm farkındalık ölçeği kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarının ön test ve son test verileri arasındaki farklılığı incelemek için bağımsız gruplar t-testi ve bağımlı gruplar t-testi analizleri uygulanmıştır. Ön test ve son test verilerinin aritmetik ortalamaları arasındaki farkı incelemek için ise etki büyüklüğü değerleri incelenmiştir. Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular değerlendirildiğinde kontrol ve deney gruplarının ön test puanları arasında anlamlı bir farklılığa ulaşılamamıştır. Son testte ise gruplar arasında anlamlı bir farklılığın olduğuna ve etki büyüklüğü değerinin yüksek çıktığına ulaşılmıştır. Çalışma sonucunda, kontrol grubundaki öğrencilerde anlamlı bir turizm farkındalığının gelişmediğine, deney grubundaki öğrencilerde ise anlamlı bir turizm farkındalığının geliştiğine ulaşılmıştır. Çalışma doğrultusunda; ölçeğinin geliştirilmesi ve kullanım durumu, CBS'nin kullanımı, turizm farkındalığının kazandırılması ve Uşak'ın turizmiyle ilgili önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: CBS, coğrafya eğitimi, Uşak turizmi, öğrenci farkındalığı