Psikolojik danışmanların mesleki tükenmişlik düzeyleri ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi: Karma desen çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AKAY AKGÜN
Danışman: ASLI UZ BAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet okullarında görev yapan psikolojik danışmanların tükenmişilik düzeyleri ile psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışma nicel ve nitel araştırma verilerinin birlikte toplandığı karma yöntemli bir araştırma olup, karma araştırma yöntemlerinden biri olan sıralı açıklayıcı karma desene (NİCEL→nitel) göre yürütülmüştür. Araştırma kapsamında anaokulu, ilkokul, ortaokul, lise ve Rehberlik ve Araştırma Merkezi'nde çalışan psikolojik danışmanlardan veri toplanmıştır. Nicel araştırma kapsamında 225'i kadın (%53), 199'u erkek (%47) olmak üzere toplam 424, nitel araştırma kapsamında ise 9'u kadın (%60), 6'sı erkek (%40) olmak üzere toplam 15 psikolojik danışmandan veri toplanmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ilişkisel tarama modelli betimsel yöntem kullanılmıştır. Nicel araştırma kapsamında Psikolojik Danışman Tükenmişlik Envanteri, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği kullanılarak toplanan veriler SPSS 22 programı kullanılarak analize tabi tutulmuştur. Nicel araştırma sonuçlarına göre psikolojik danışmanların tükenmişlikleri ve psikolojik sağlamlıkları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Nitel veriler araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığı toplanmıştır. Toplanan veriler manuel olarak içerik analizine tabi tutulmuştur. Nitel araştırma ile psikolojik danışmanlardan tükenmişliği nasıl deneyimledikleri, tükenmişlikleri üzerinde etkili olan risk faktörlerinin, tükenmişlik ile başa çıkmalarında etkili olan bireysel ve çevresel koruyucu faktörlerin neler olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Son olarak psikolojik sağlamlıklarının tükenmişlikleri üzerinde etkili olan risk faktörleri ile başa çıkmada nasıl bir rol oynadığına dair görüşleri ele alınmıştır. Nitel araştırma bulguları incelendiğinde psikolojik danışmanların tükenmişliğin Davranışsal, Duygusal/Psikolojik, Fiziksel ve Bilişsel olmak üzere birçok belirtisini gösterdiği görülmüştür. Ayrıca aile yaşamlarının ve sosyal yaşamlarınında olumsuz etkilendiği sonucuna varılmıştır. Nitel bulgular incelendiğinde tükenmişliğin nedenleri ile ilgili Okul İklimi, Paydaşlarla İşbirliğinde yetersizlik, Çalışma Koşulları, İş Yükü, Pandemi/Uzaktan Eğitim, Mesleki/Çevresel Destek, Mesleki Rol ve Görevlere İlişkin Faktörler, Mesleki Yetersizlik, Yerleşim Birimi, Kültür ve Bireysel Faktörler gibi temaların oluştuğu görülmüştür. Tükenmişlikle başa çıkmada etkili olan koruyucu faktörlerin ise Sosyal Destek, Psikolojik Danışman Öz Bakımı, Mesleki Doyum, Mesleki Yeterlilik ve Diğer Faktörler gibi temalar altında toplandığı görülmüştür. Tükenmişlikle başa çıkmada etkili olan kişisel özellikler ise Karakter Güçleri, Diğer Kişisel Özellikler ve Kişisel Beceriler temaları ile açıklık kazanmıştır. Ayrıca psikolojik danışmanlar tükenmişlikle başa çıkma noktasında psikolojik sağlamlığın farklı işlevselliklerde etkili olduğunu ifade etmişlerdir. Araştırma bulguları bütüncül bir şekilde ele alındığında nitel bulguların nicel bulguları büyük oranda açıkladığı görülmüştür. Nicel ve nitel araştırma bulguları ilgili literatür çerçevesinde tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Psikolojik danışman, tükenmişlik, psikolojik sağlamlık.