Bursa Uluumay Osmanlı halk kıyafetleri ve takıları müzesi'nde bulunan geleneksel tekstillerin korunması ve saklanması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÜLESER GÜLER

Danışman: GONCA KARAVAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Uluumay Osmanlı Halk Kıyafetleri ve Takıları Müzesi‟nde bulunan eserler Bursa'nın Muradiye semtinde yer alan şair Ahmet Paşa Medresesi'nde sergilenmektedir. Müze'nin kurucusu olan Esat Uluumay kılıç kalkan oynadığı 1960'lı yıllarda başlayarak kıyafetlere merak duymasıyla birlikte koleksiyon eserlerini toplamaya başlamıştır. Esat Uluumay Anadolu'nun ve birçok coğrafyanın her toprağını gezerek kostüm ve halk kıyafetleriyle birlikte çeşitli koleksiyon eserleri toplamıştır. Ord. Prof. Dr. Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu ve Prof. Dr. Cavit Orhan Tütengil'den folklor ve etnografyayı araştırma yöntemlerini öğrenen Esat Uluumay, çeşitli yörelerden topladığı kostümlerle birlikte değişik koleksiyonlar oluşturduğunu farketmiş ve bu zengin koleksiyonu bir müzede halkla paylaşmaya karar vermiştir. Müze, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından kendisine tahsis edilen şair Ahmet Paşa Medresesinde 2004 yılında Osmanlı Halk Kıyafetleri ve Takıları adını alarak halka açılmıştır. Müzenin faaliyete geçmesi için T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Bursa Ticaret ve Sanayi Odası, Tefken, Pırlanta Saatçilik, Gilan Mücevher ve İnoksan da çeşitli katkılarda bulunmuşlardır. Müzedeki koleksiyonlar, Esat Uluumay'ın 2013 yılında kurduğu ve başkanı olduğu Uluumay Vakfı tarafından korunmaktadır. UNESCO kültür mirasına giren Muradiye Külliyesi'ne komşu olan şair Ahmet Paşa Medresesi'nde bulunan bu müze, yerli ve yabancı ziyaretçileri 2004 yılından günümüze kadar ağırlamaktadır. Müzenin kurucusu olan Esat Uluumay'ın 2018 yılında hayata veda etmesinin ardından Uluumay Vakıf başkanlık görevini ve Müzenin yönetimini Esat Uluumay‟ın kızı olan Feyza Uluumay Gökalp devralmıştır. Uluumay Osmanlı Halk Kıyafetleri ve Takıları Müzesi'nde koleksiyonlar, kadın halk kıyafetleri ve takıları, erkek halk kıyafetleri ve takıları, diğer koleksiyonlar olmak üzere üç ana grupta sergilenmektedir. Müzede sergilenen koleksiyonlar arasında geleneksel tekstiller; kumaşlar, giysiler, işlemeler, yaygılar ve aksesuarlar gibi geniş bir yelpazede karşımıza çıkmaktadır. Sergilenen bu koleksiyonlar organik yapılı malzemelerden üretilmişlerdir. Müze ortamında bulunan organik yapılı malzemelerin ihtiyacı olan koĢullar ve bu eserlere zarar veren etkenler farklılık göstermektedir. Dolayısıyla bu çalışmada geleneksel tekstillerin korunmasında, eserlere zarar verecek etkenler; fiziksel etkenler (nem, ıĢık, sıcaklık), biyolojik etkenler (böcekler, mikroorganizmalar, kemiriciler), kimyasal etkenler (hava kirliliği, asit, toz, bazlar vb.) ve diğer etkenler (taşıma, doğal afetler vb.) olarak dört ana grupta toplanmıştır. Yapılan bu çalışmadaki amaç; Uluumay Osmanlı Halk Kıyafetleri ve Takıları Müzesi'nde sergilenen ve depolanan geleneksel tekstillerin genel durumu tespit edilerek, bu müze örneğinde geleneksel tekstillerin korunması ve saklanması üzerine çözüm önerileri getirilmesidir.