Bir devlet teşebbüsü olarak Osmanlı Demiryolları, İzmit-Ankara demiryolu projesi, 1873-1875
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET ŞERİF ERKEK
Danışman: BİLGİN ÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, dünya ve 1870'lere kadar Osmanlı devletinde var olan demiryolu gelişimini ayrıntılı bir şekilde vererek 1873-1875 yılları arasında devlet eliyle inşa edilmeye çalışılan İzmit-Ankara Demiryolu projesini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Başbakanlık Osmanlı Arşivi'ndeki belgelerle dönemin süreli yayınları ayrıntılı bir şekilde taranıp, ikincil kaynaklar da göz önünde bulundurularak İzmit-Ankara Demiryolu projesinin diğer demiryollarıyla kararlaştırılması, keşif çalışmaları ve inşa süreçleri açıklanmaktadır. Bununla beraber demiryolu inşası için gerekli idari ve bürokratik yapının kuruluşu, malzemenin temini, çalışanların durumu, güzergâh üzerinde yer alan emlak ve arazinin kamulaştırılması gibi bazı hususlara değinilmektedir. Konuyla ilgili önemli bazı istatistikî veriler ve hususlar düzenlenen tablolar aracılığıyla sunulmuştur. Bu çalışmayla birlikte hemen hemen bütün göstergelerinde yabancı ülkelere bağımlı hale gelmeye başlayan Osmanlıların böyle ciddi bir kararı neden ve nasıl alabildiğini ve neticede istenilen hedeflere neden ulaşılamadığı değişik yönlerden incelenerek izah edilmeye çalışılmaktadır. Bu çalışmanın sonuçları göstermektedir ki Osmanlı Devleti, 1871 yılında geniş bir coğrafyada bir devlet teşebbüsü olarak demiryolu inşası kararı aldığında onu bu yönde motive edecek birçok ekonomik, siyasi, idari, askeri-stratejik gerekliliklere sahipti. Buna rağmen 1875 yılı ortalarında çalışmaların tamamen durması ve istenilen hedeflere ulaşılamamasında ise ekonomik, idari, siyasi ve askeri krizler etkili olacaktı. Anahtar Kelimeler: Demiryolu, İzmit, Ankara, Eskişehir, Osmanlı Demiryolları, Devlet Teşebbüsü