Engelliler tiyatrosu

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı (Konservatuvar), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HAKKI MELİH KARAMAN

Danışman: SEMİH ÇELENK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Engelliler tiyatrosu yüksek lisans tez çalışması giriş bölümünde kavramsal olarak engellilik olgusu ele alınmaktadır. İnsan olma halinin bir parçası olan engellilik, hepimiz yaşamımızın belli bir noktasında geçici veya kalıcı olarak zayıf düşecek ve uzun yıllar yaşayan insanlar işlevlerini yerine getirme konusunda artan zorluklarla karşılaşacaktır. Engelliliği kavramsal olarak inceleyip, engellilik karmaşıklığı ve engellilik ile bağlantılı dezavantajların üstesinden gelen müdahalelerin çoklu ve sistemikliği incelenmektedir. Kavramsal olarak engellilik ve geçmişten günümüze engellik olgusu kavramı üzerinde tespit ettiğimiz bulgular gözlemlenilmiştir. Bunların doğrultusunda engellilik türleri ve nedenlerini araştırılıp engelli terimi ve engelli bireylerin toplumsal ve çevresel faktörleri göz önünde bulundurularak engellilik olgusu kavramsal olarak ele alınmıştır. Engellilerde tiyatronun bir terapi(sağaltım) yöntemi olarak kullanımında ve sanat üretiminde beden ve hareketi yöntem olarak kullanabiliriz. Lakin öncelikle ikiye ayırmamız gerekmektedir; bedensel engelli ve zihinsel engelli. Bedensel engelli bireyi fiziksel (physical), zihinsel engelli bireyi mental olarak ele almamız gerekmektedir. Engelli bireylerde eğitsel ve terapi amaçlı olarak başta tiyatronun ama genel olarak sahne sanatlarıyla ilgili olan alanların nasıl kullanıldığını, araçlarının ne çeşit olduğunu ve amaçlarının ne olduğu düşünüldüğünde bunu iki temel parçaya ayırmak doğru olacaktır. Nedeni; bu sahne sanatlarından kullandığı araçlar, tespit ettikleri amaçlar ve malzemenin ortaya konulması açısından ikiye bölmek gerekmektedir. Aksi halde kullanım şekilleri ve amaçları ortaklık taşımayabilmektedir. Konunun başlığı açısından daha doğru yönlendireceği için iki temelde incelemek gerekmektedir. Bedensel engelli, sağaltmacı, iyileştirici ve sanatı üretebilir. Fakat zihinsel engelli sadece sağaltmacı ve iyileştiricidir. Sanatı üretmez, kullanmaktadır. Bedensel engellileri kendi içlerinde gruplara ayırmamız gerekmektedir. Engelliler tiyatrosu I.Bölümde, tarihsel anlamda engelli bireyin eğitiminde ve sosyalleşmesinde sanatın rolü ve pedagojik anlamda tiyatro çalışma yöntemleri incelenmiştir. Engelli bireylerde sanatın bir iletişim, eğitim ve terapi (sağaltım) yöntemi olarak kullanılması ve eğitsel ve terapi (sağaltım) amaçlı olarak engelli bireylerde tiyatronun kullanılması yer almaktadır. II. Bölümde ise, sanatın diğer alanlarında ve tiyatroda engelli bireyin yeri ve engelli tiyatroları yer almaktadır. Sanatta engelli bireyin yeri ve tiyatroda engelli bireyin yeri vurgulanmaktadır. Engelli bireyler ve engelli aktörlerin tiyatroda ve sanatçıların sanatta var olabilmeleri uygulama ve örneklerle anlatılmaktadır. Devlet ödenekli veya özel profesyonel engelli tiyatro toplulukları ve tarihçeleri anlatılmıştır. Profesyonel tiyatro da engelli bireyin yeri vurgulanıp, geçmişten günümüze engelliler tiyatrosuna ışık tutan tiyatrolar, uygulamalar, yöntem amaç ve araçlarının çeşitliliği anlatılmaktadır.