Girit savaşları sırasında lojistik ve iaşe
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET KÜRŞAT ÖZATALAY
Danışman: NURİ ADIYEKE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarih boyunca devletler arasında savaşlar, kale kuşatmaları ve askeri seferler yaşanmıştır. Devletler,savaşlar, kale kuşatmaları ve askeri seferleri gerçekleştirmek için ulaşım ve iaşeye büyük önem vermiştir. Ulaşım ve iaşe,İslamiyet'ten önceki Türk devletlerinde ve İslamiyet'ten sonra da Türk-İslam devletlerinin sefer ve savaş dönemlerinde hayati öneme sahiptir.Osmanlı İmparatorluğu, geçmişte Türk ve Türk-İslam devletlerinin benimsediği savaş ulaşım ve iaşe sistemini geliştirmiş ve bu sayede hem karadan hemde denizden sayısız askeri seferlere ve savaşlara katılmıştır. Bu savaşlardan birisi de 24 yıl sürmüş olan Girit savaşlarıdır. Ben de bu tezimde Girit savaşları sırasında lojistik ve iaşe konusunu inceledim.Osmanlı İmparatorluğu için 1570 yılında Kıbrıs'ın fethedilmesinden sonra Girit Adası'nın ele geçirilmesi hem devletin güvenliği hem de ekonomik çıkarları için gerekli hale gelmiştir. Girit Seferi,Mısır'a giden Sümbül Ağa'nın bulunduğu gemiye Malta korsanlarının saldırması ile başlamıştır. Venedik'e bağlı Girit Adası'ndaki vali, bu gemideki insanları esir eden ve mallarını ele geçiren Malta korsanlarına sahip çıkmış ve ganimeti bölüşmüştür. Osmanlı donanması hazırlanıp Malta Seferi hedef gösterilerek yola çıkılmış fakat yolun yarısında sadrazamın askeri görevlilerle yaptığı divanda seferin Girit Adası'na yapılacağı kararlaştırılmıştır. Girit Adası'nın kara ile bağlantısı olmadığı için adaya iaşe, asker ve mühimmatın ulaşımı Osmanlı limanlarından gemilerle,karadan ise deve, katır,beygir ve arabalar ile sağlanmıştır. Ada içinde hem Venedik'in inşa ettirmiş olduğu köprüler onarılmış ve kullanılmış hem de gerektiğinde yeni köprüler inşa edilmiştir. Yolların kontrolü ve güvenliği için"beldarlar"görev almıştır.Fırtına ve Venedik'in ablukası sonucu gemilerle adadaki Osmanlı birliklerine gelen iaşe ve mühimmatın ulaşımında aksaklıklar yaşanmıştır. Ordunun ve donanmanın iaşesi Osmanlı İmparatorluğu'nda halkın vermiş olduğu nüzul, sürsat ve mübayaa gibi vergilerden karşılanmıştır.24 yıl süren Girit Seferi Osmanlı İmparatorluğu'na mali açıdan büyük sıkıntılar yaşatmış ve Venedik donanmasının Çanakkale Boğazı'nı ablukaya alması İstanbul'da gıda krizine neden olmuştur. Buna rağmen Girit seferini tamamlamak için 1666 yılında adaya ulaşan Köprülü Ahmet Paşa 1667 yılında Kandiye Kalesi'ni kuşatmaya başlamış ve iki yıllık bir kuşatma sonucu Girit Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliğine geçmiştir.