BURSA MÜZELERİNDE BULUNAN AHŞAP RAHLELER


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BÜŞRA ALTUNIŞIK

Danışman: Şenay Özgür Yıldız

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Zaman içerisinde tahrip olan ve tamamen yok olmuş ahşap sanat eserlerinin bir grubunu da rahleler teşkil etmektedir. Rahleler ile ilgili müstakil çalışmaların sayısı oldukça azdır. Ahşap sanatı ile ilgili çalışmalarda rahleye dair bilgilere çok az miktarda yer verilmektedir. Rahle, İslam sanatı ve el sanatları içerisinde önemli bir yere sahiptir ve kapsamlı bir araştırmaya konu olabilecek niteliktedir. Terim anlamı olarak rahle, üzerinde yazı yazmak, çizim yapmak, kitap okumak amacıyla yapılan, sehpa ya da masa formunda sabit yahut açılır kapanır tarzda olan eşyalara denilmektedir. Kur'an-ı Kerimler ilk zamanlarda büyük ebatlı kitaplar olarak yazılmaktaydı. Böylesi büyük bir kitabın okunabilmesi için bir yerden destek alınması gerekmekteydi. Rahleler, Kur'an-ı Kerim'e duyulan saygı neticesinde, Onu belirli yükseklikte tutabilmek, okuyan kişinin vücudunu desteklemek, rahatça okunabilmesini sağlamak amacıyla ortaya çıkmıştır. Rahlenin ana malzemesi genellikle ahşaptır. İlk dönemlerde sade olarak kullanılan ahşap, zaman içerisinde değişime ve gelişime uğrayarak sedef, fildişi, gümüş ve değerli taşların yüzeylerine işlenmesi ile günümüze kadar varlığını korumuştur. Yaptığımız araştırmalar ve incelemeler sonucunda Bursa Müzelerinde toplamda otuz dört adet ahşap rahlenin bulunduğu saptanmıştır. Bu eserlerden bazıları teşhirde olup bazıları da müze depolarında korunmaktadır. Eserlerin birçoğu süsleme özelliklerini ve formunu korumakta iken bir kısmı ise zaman içerisinde tahrip olmuştur. Bu çalışma kapsamında zaman içinde tahrip olan yahut yok olmaya yüz tutmuş "Bursa Müzelerinde Bulunan Ahşap Rahleler"in gün yüzüne çıkarılması ve literatürdeki boşluğun giderilmesi amaçlanarak rahlelerin malzeme, teknik ve süsleme özellikleri hakkında bilgiler sunulmuştur. Araştırmamıza konu olan rahleler, Sanat Tarihi'nin bilimsel metotları kullanılarak incelenmiş, gerekli kütüphane çalışmaları yapılmış, dokümanlar elde edilmiş, literatür taranarak ilgili kitaplar ve makaleler incelemeye tabi tutulmuştur. Ayrıntılı tanımlamaları yapılan rahleler, fotoğraf ve çizimlerle desteklenmiştir. Analizler ve bulgular tezin son bölümünde değerlendirilmeye tabi tutulmuştur. Anahtar Kelimeler: Bursa, Müze, Ahşap, Rahle, İslam Sanatları.