İhvân-ı Safâ'nın Dilbilim Felsefesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MARYAM KHALED MOHAMMED AHMED MARYAM KHALED MOHAMMED AHMED

Danışman: OSMAN BİLEN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, İhvân-ı Safâ'nın, dil felsefesi hakkındaki görüşlerini hem eklektik düşünce yapısı hem de bütüncül bir kuram oluşturacak şekilde genel felsefî düşünceleri bağlamında açıklamayı amaçlamıştır. Bununla birlikte İhvân-ı Safâ'nın da tevarüs ettiği Yunan felsefesi ve İslam felsefe geleneğinde dil hakkındaki görüşlerin sunduğu teorik altyapı ve imkânlar aktarılarak iki gelenek arasındaki ilişkilerin dil felsefesine yansıyan kapsamı gösterilmek istenmiştir. Bu amaç doğrultusunda İhvân-ı Safâ'nın yazmış olduğu Risâleler'de dağınık bir şekilde bulunan dilbilime ilişkin metinler bir bütün halinde incelenmiş ve aktarılmıştır. Ayrıca İhvân-ı Safâ'nın kendisinden önceki İslâm filozoflarının ve nahivcilerin dilbilimsel çatışmaları ilişkini ve bu alanda gerçekleştirdiği dönüşüm de açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmamız, İhvân-ı Safâ hakkında tanıtıcı kısa bir girişten sonra üç bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde İhvân-ı Safâ'nın dil felsefesinin dayandığı varlık ve bilgi anlayışı ele alınmıştır. Aynı zamanda kadim filozofların ve dilbilimcilerin dil hakkındaki görüşleri, İhvân-ı Safâ'nın dil anlayışını etkilediği için dâhil edilmiş. İkinci kısımda ise İhvân-ı Safâ'nın dilin ve düşüncelerinin menşei ile ilgili teorilerine yer verilmiştir. İkinci bölümde İhvân-ı Safâ'nın dilin oluşumuyla ilgili metafizik anlayışı, fizik anlayışı ve dilbilim konuları üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde ise düşünce ve dil ilişkisi ve dil kazanımının aşamaları ele alınmıştır.