Sezgisel yaratıcı estetik ve mitolojik tasvire dayalı sanatsal uygulamaların görsel sanatlar dersi kapsamında incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAVUZ SELİM DİNÇER
Danışman: Sibel Almelek İşman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, görsel sanatlar eğitimi alanında sezgisel yaratıcı estetik ile mitolojik unsurlar arasındaki çok yönlü ilişkiyi çok kültürlü eğitim ortamlarında otoetnografik olgular doğrultusunda araştırmaktadır. Çalışma, sezgisel yaratıcılık, estetik duyarlılık ve mitolojinin yaratıcı ifade üzerindeki derin etkisi arasındaki dinamik etkileşimini araştırmakla birlikte bu unsurların görsel sanatlar eğitimi alan farklı kültürlere ait öğrencilerin görüşleri ve yaratıcı grup tekniği eşliğinde sanatsal uygulamalarını nasıl bir araya getirdiğine ve şekillendirdiğine dair kapsamlı bir analiz sunuyor. Araştırmada, sezgisel ve yaratıcı estetik bakış açısıyla bireylerin yaratıcı içgüdülerini kullanarak nasıl etkileşime geçtiklerini, kararlar aldıklarını ve kendilerini nasıl ifade ettiklerine yönelik sezgi ve sezgisel yaratıcı sürecin temel kavramları kuramsal olarak yapılandırıldı. Bu bağlamda öncelikle sezginin felsefi ve sanatsal açıdan kavramsal ve kuramsal açıklaması, yaratıcılık ve sezgisel düşünme edinimi arasındaki ilişki, sanatsal yaratma sürecinde hayal gücü, iç görü ve sezgisel düşünme, mit ve mitoloji kavramlarının epistemolojik ve kuramsal açıdan incelenmesi, kahramanlık mitoslarının tasviri ve sezgisel düşünme ile ilişkisi, görsel sanatlar dersinde kültürel kimliğe, sezgisel yaratıcı estetiğe ve mitolojik tasvire dayalı sanatsal uygulamalar incelenmiştir. Araştırmanın diğer bölümünde, katılımcı yabancı uyruklu öğrencilerin, kültürel yaşantılarının kendi benlik algıları dâhilinde dışavurumları otoetnografi yöntemi ile incelenmiştir. Görsel sanatlar dersi kapsamında öğlencilerin farklı kültürel kimliklerine dair mitolojik efsanevi kahramanlara ilişkin sanatsal uygulamalarındaki; kültürel kimlik, sezgisel yaratıcı estetik yaklaşım ve hayal gücü, iç-görünün dışavurumu olarak resimsel tasvirlerindeki yaratıcı imgelerin çözümlenmesinde nitel araştırma yöntemlerinden oto-etnografı desen ile gösterge bilimsel çözümleme yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Gösterge bilimsel çözümleme görsel fenomenoloji ve görsel durum çalışması esas alınarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini farklı kültürel kimliğe sahip, toplam 10 öğrenci (sanatsal uygulama katılımcıları) oluşturmaktadır. Çalışmada oto-etnografik açıdan kültürel kimliğin ve kültürel farklılıkların, sezgisel yaratıcı estetik olarak imgesel-oluşumu ve kültürlerarası etkileşim aktarımına ilişkin öğrenci görüşlerine dair veriler, bilimsel araştırma yöntemlerinden görüşme yolu ile elde edilmiştir. Bunun için uzman görüşleri alınarak, araştırmacı tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile öğrencilerle (katılımcılarla) yapılan görüşmelerden elde edilen verilerin analizleri tablolaştırılmıştır. Tablo verileri alt temalar ayrılarak kodlar oluşturulmuştur. Araştırmada yer alan öğrenci çalışmaları (sanatsal uygulamalar) görsel fenomonoloji ekseninde "görsel gömülü teori" tekniği ile analiz edilmiştir. Böylelikle öğrenci çalışmalarında yer alan kültürel kod, kültürel aktarım ve oto-etnografik dışavurum gibi kolektif bilinçdışı verilerin analizi yapılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular öğrencilerin sanatsal uygulamalarında sezgisel yaratıcı sürecin önemini ortaya koymuştur. Öğrencilerin genellikle bilinçaltı ve kişisel deneyimlerinden ilham aldıkları düşüncenin ilk aşamalarında sezginin çok önemli bir ifade kaynağı olduğunu ortaya koymuştur. Sezgisel yaratıcı estetiğin öğrencilerin düşüncelerini, duygularını ve mitolojiye dair yorumlarını aktarmalarına olanak tanıyan bir iletişim dili olduğu bulgulanmıştır. Ayrıca bu çalışma, mitolojinin görsel sanatlardaki önemli rolünün altını çizmektedir. Mitolojik anlatılar ve semboller tarih boyunca sanatçılar için daimi bir ilham kaynağı olmuştur. Bu bağlamda araştırma, kültürel kodların aktarımında farklı kültürel değerlerin analojiler yoluyla yeniden yorumlanmasında mitolojik unsurların önemli bir kaynak olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular mitolojik hikâyelerin kullanımının, görsel sanatlar dersi uygulamalarının daha derin anlam ve sembolik ifadelerle güçlendirilmesi için nasıl güçlü bir araç olabileceğini gösteriyor. Öğrenciler sezgi ve mitoloji kavramlarını yeterli düzeyde anlamlandıramada güçlük çekseler de sanatsal uygulamalara sezgisel yaratıcılık temelinde mitolojik unsurları aktarmışlardır. Otoetnografik açıdan öğrencilerin kültürel değerleri içselleştirdikleri, memleketlerine ait sosyo kültürel yaşamı kültürel olgular bütünlüğünde hem sözlü hemde uygulamalı olarak ifade etmişlerdir. Yaratıcı grup tekniği karma kültürle yürütülen görsel sanatlar etkinliklerinde farklı analojik unsurları birleştirerek yeni tasarımların yolunu açmıştır. Ayrıca Otoetnografik açıdan Türkiye ve Türk kültürü öğrenciler için daha yaşanabilir bir alan olarak ifade edilmiştir. Teorik analiz, pratik örnekler ve sanatsal çalışmalarınının bir kombinasyonu yoluyla oluşturulan bu araştırma, sanat eğitimcileri, öğrenciler ve görsel sanatlar alanı öğretim programı uygulayıcıları için değerli bilgiler sunmakla birlikte çeşitli ve kapsayıcı bir sanatsal ortamın teşvik edilmesinin öneminin altını çiziyor. Çeşitli kültür ve geleneklerden gelen mitoloji, görsel sanatlar eğitiminde küresel perspektifleri ve kültürler arası anlayışı teşvik etmek için güçlü bir araç olabilir. Bu yaklaşım, öğrencilerin farklı medeniyetlerin zengin mirasını tanımalarına yardımcı olur ve küresel söylemle anlamlı ve saygılı bir şekilde etkileşim kurmalarını sağlar. Sonuç olarak bu çalışma sezgisel yaratıcı estetik, mitoloji ve görsel sanatlar eğitimi arasındaki ilişkinin kapsamlı bir şekilde incelenmesini sağlamaktadır. Araştırma yalnızca bu konuların akademik olarak anlaşılmasına katkıda bulunmakla kalmaz, aynı zamanda eğitimcilere ve öğrencilere zenginleştirilmiş sanatsal ifade arayışlarında pratik rehberlik sunar. Sanat eğitiminin alt disipilin alanı olan görsel sanatlar eğitimine yönelik çağdaş ve uygulanabilir programlar geliştirilmeye devam ederken, bu araştırma sezgisel yaratıcılığın ve mitolojik anlatıların kalıcı önemini vurgulayarak görsel sanatlar eğitiminin ve yaratıcı keşiflerin geleceği için ilgi çekici bir vizyon sunuyor.