Üç Boyutlu Kolorektal Kanser Modelinde Bütirat ve Melatoninin Kemoterapi Etkinliğindeki Rolü
Tezin Türü: Bütünleşik Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tolga SEVER
Danışman: Gizem Çalıbaşı Koçal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kolorektal kanser hücreleri yüksek heterojeniteye sahiptir. Bu sebeple tedavi etkinliği düşük seviyelerde seyretmektedir. Hücresel metabolizmadaki değişiklikler, adenosin trifosfatın (ATP) hızlı üretimini ve nükleotitler, lipitler ve amino asitler de dahil olmak üzere makromoleküllerin biyosentezini arttırır ve ayrıca hücresel redoks durumunun korunmasına yardımcı olur. Malign tümörlerde artmış aerobik glikoliz, tümör ilerlemesinde, metastazında ve nüksünde önemli role sahiptir. Enerji metabolizması yeniden programlanarak tedavi etkinliğini arttırmaya yönelik çalışmalar hız kazanmıştır. Metabolizmayı hedefleyen ilaç çalışmaları ile tedavinin daha iyi sonuç verdiği ortaya konulmuştur.Bu hususta, bazı çalışmalar bütiratın kanser tedavisi olarak kullanımını desteklemektedir. Bütiratın metabolizmayı hedef alan birçok yolakta rol oynadığı ortaya konulmuştur. Bütirat keton cisimlerinden birisidir ve kolorektal kanseriyle olan bağlantısı henüz ortaya konulmuştur. Bu molekül, histon deasetilaz inhibitörü olarak etkinlik gösterir ve histonların asetillenmesini sağlar. Böylece hücreyi apoptoza sürükleme ve hücre döngüsü duraklamasında rol oynayan bazı yolaklar tetiklenmiş olur. Bununla birlikte, melatoninin büyük bir kısmının glikoz taşıyıcıları yoluyla biyolojik zarları geçebildiğini ortaya koyan çalışmalarda bulunulmuştur. Melatonin ve glikozun kanser hücrelerinde aynı taşıyıcı tarafından membrandan hücre içine taşınması, bu indolün yapıdaki molekülün glikoz metabolizmasını yeniden programladığından yeni bir mekanizma olarak karşımıza çıkmıştır. İki boyutlu kültürlerde yapılan çalışmaların klinik denemelerde başarısızlıkla sonuçlanmasından dolayı hastanın tümör dokusunu daha iyi mimitize edebilecek bir teknik olan üç boyutlu kültürü kullanılacaktır. Bu çalışmada, fareden elde edilmiş olan üç boyutlu sağlıklı kolon ve kolorektal kanser organoid modelinde in vitro koşullarda ilaç etkinliği ve metabolik yolakların analizleri gerçekleştirilecektir.