Gazete köşe yazılarında savlama ve ikna


Creative Commons License

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Dilbilim Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: PINAR DANIŞ DAL

Danışman: Gülsüm Songül Ercan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Medya söylemi, bilgi aktarma işlevinin yanı sıra ideolojilerin, değerlerin ve kimliklerin inşasına katkı sağlamaktadır. Hedef kitlenin görüş ve eylemlerini etkilemeye dönük ikna amacı, en belirgin biçimde gazete köşe yazılarında görünmekte; bu metinlerde yazarlar yalnızca bilgilendirmekle kalmamakta, ileri sürdükleri görüşleri gerekçelendirerek okuyucuyu belirli bir yönde konumlandırmayı hedeflemektedir. Bu nedenle sav söylemi, köşe yazılarındaki ikna stratejilerinin temel taşıyıcısıdır. Çalışmamız, tartışmayı aşamalar ve söz eylemler üzerinden ele alan ve ideal tartışma modelini tanımlayan Edim-Eytişimsel Yaklaşım'ı analitik dayanak olarak benimsemekte; modeli, köşe yazılarının baskın tek sesli, kurumsal ve yazılı iletişimsel niteliğini dikkate alarak bağlamsallaştırılmış biçimde uygulamaktadır. Çalışmamızın amacı, 2023 Türkiye cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde "seçim" üst başlığı altında yayımlanan ve altı alt konuda sınıflandırılan köşe yazılarını ideal tartışma modeli doğrultusunda incelemek, metinlerin modele uyum düzeyini belirlemek, iki gazete grubu arasındaki tartışma aşamaları ve söz eylem dağılımlarına ilişkin farkları ortaya koymak ve bulguların eleştirel sezdirimlerini tartışmaktır. Veri tabanı, 01.04.2023-28.05.2023 tarihleri arasında Yeni Şafak, Yeni Akit ve Milat ile Sözcü, Cumhuriyet ve Korkusuz'dan oluşturulmuştur. Bulgular, özellikle sonuç aşaması ve bu aşamadaki kullanım bildirimi söz eylemi bakımından iki grup arasında anlamlı farklılıklar bulunduğunu; birinci grupta bu unsurların daha sık yer aldığını göstermektedir. Ayrıca sonuç aşamasının, karşılıklı uzlaşıya dayalı kapanıştan çok, yönlendirme, eyleme çağrı ve genelleyici yargılarla kurulan sözbilimsel bir bitirişe dönüştüğü saptanmıştır.