Özel Gereksinimi Olan Bireylerin Bakım Verenlerine Uygulanan Teknoloji Destekli Yoganın Bakım Yükü, Yaşam Kalitesi ve Psikolojik İyi Oluşlarına Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA ÖZDEMİR
Danışman: Gülendam Karadağ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, özel gereksinimi olan bireylerin bakım verenlerinde teknoloji destekli yoganın bakım yükü, yaşam kalitesi ve psikolojik iyi oluşlarına etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu çalışma ön test, son test, izlemsel kontrol gruplu randomize kontrollü deneysel olarak tasarlanan bir çalışmadır. Araştırmanın verileri Sosyo-demografik Veri Toplama Formu, Bakım Yükü Ölçeği, Çok Boyutlu Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Warwick-Edinburg Mental İyi Oluş Ölçeği ile toplanmıştır. Ölçümler girişime başlamadan önce, girişimin üçüncü ayında ve altıncı ayında alınmıştır. Veri analizinde SPSS 22.0 Windows ve STATISTICA programlarında Student t, Mann Whitney U testi, ki-kare, tekrarlanan ölçümler varyans analizi ve Fisher LSD kullanılmıştır. Araştırmaya katılan Bakım verenlerin girişim grubunda %96.7'sinin kontrol grubunda ise %93.3'ünün cinsiyetinin kadın olduğu, girişim grubundaki bakım verenlerin yaş ortalamasının 36.6±6.8 kontrol grubunda ise yaş ortalamasının 36.6±7.25 olduğu tespit edilmiştir. Bakım veren yükü ölçeği ön test verisine göre girişim grubundaki bakım verenlerin puan ortalamasının 2.47±0.74 kontrol grubunda ise 2.55±0.74, son test verisine göre girişim grubunda 1.81±0.51 kontrol grubunda ise 2.59±0.79 ve izlem test verisine göre girişim grubunda 1.87±0.64 kontrol grubunda 2.74±0.85 olduğu tespit edilmiştir. Yaşam kalitesi toplam puan ortalamasının ön test verisine göre girişim grubunda 139.43±48.9 kontrol grubunda 127.8±47.72, son test verisine göre girişim grubunda 192.26±32.1 kontrol grubunda 131.56±51.67 ve izlem test verisine göre girişim grubunun 174.3±45.51 kontrol grubunun 127.13±50.77 olduğu saptanmıştır. Mental iyi oluş ölçeği toplam puan ortalamasının ön test verisine göre girişim grubunda 40.70±17.0 kontrol grubunda 42.30±17.19, son test verisine göre girişim grubunda 59.13±10.8 kontrol grubunun 42.2±17.57 ve izlem test verisine göre girişim grubunun 55.36±14.06 kontrol grubunun 40.60±17.19 olduğu saptanmıştır. Bakım yükü ölçeğinin ölçek toplam puanında, genel zorlanma, izolasyon, duygusal katılım ve çevre alt boyutlarında, yaşam kalitesi ve mental iyi oluş ölçeklerinde gruplar arası, zaman karşılaştırması ve grup*zaman karşılaştırmalarında istatistiksel açıdan anlamlı fark olduğu saptanmıştır. Girişim ve kontrol grubunun tüm ölçeklerde son test ve izlem testlerine göre büyük etki büyüklüğüne ve %90'dan fazla güce sahip olduğu belirlenmiştir. Bu araştırmanın sonucunda özel gereksinimi olan bireylerin bakım verenlerine uygulanan yoganın bakım yükünü azaltmada, yaşam kalitesi ve psikolojik iyi oluşu artırmada etkisi olduğu saptanmıştır. Yoga girişiminin özel gereksinimi olan bireylerin bakım verenlerinde yaygınlaştırılması önerilir. Anahtar Sözcükler: özel gereksinimli bireyler, bakım verenler, yoga, bakım yükü, yaşam kalitesi, psikolojik iyi oluş