Oyunculuk eğitiminde yaratıcı bir araç olarak doğaçlamanın kullanımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı (Konservatuvar), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜNDÜZ ADİLAK
Danışman: Özlem Belkıs
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Doğaçlama, oyuncunun hazırlıksız olarak fakat bir temaya ya da belirli bir olaya çoğunlukla metne bağlı olmadan sahnede aksiyon ve metin bulup uygulaması ve kendi yaratıcılık gücüyle sanat yapmasıdır. Doğaçlama tiyatro Türkiye'de git gide popüler olmaya başlayan bir olgudur ve birçok doğaçlama tiyatro yapan ekibin kurulduğu bilinmektedir. Bu doğrultuda bu araştırma doğaçlamanın oyunculuk eğitiminde nasıl kullanıldığına dair bilgiler vermiş ve bazı egzersizler üzerinde durulmuştur. Bunlar Hazıroluş Egzersizleri, Çocukça Neşe Temrini, Kukla Temrini, Buffon Çalışmaları, Clown Çalışması, Savaş Doğaçlaması, Duvar Doğaçlaması, Dokuz Duruş Temrini, Üç Doğal Hareket Temrini, Ok Fırlatma Temrini, Psikolojik Toplantı Doğaçlaması, The Dead Brother Temrini, Fishtank ve Sopa Doğaçlamaları üzerinde durulmuştur. Bu kavramsal çerçevenin ardından ise Türkiye'de oyunculuk eğitiminde doğaçlama çalışmalarını öğrenen/öğrenmeyen ve profesyonel yaşamında bu çalışmaları kullanan ve kullanmayan oyuncularla görüşmeler yapılarak rol yaratma süreçlerine olumlu-olumsuz etkileri hakkında bir araştırma yapılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemleri, fenomenoloji deseninde kullanılmıştır. Bu bağlamda temel veri kaynaklarını görüşmeler oluşturmaktadır. Yaşanmış deneyimler fenomenolojiye temel teşkil etmektedir ve bu deneyimlere ilişkin en doğru veri toplama aracı da görüşmelerdir. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme tercih edilmiş, böylece görüşme esnasında soruların sıralamasını ve cümle yapılarını değiştirme, gelişen yeni durumlara göre soru ekleyip çıkarma gibi konularda araştırmacı özgürleştirilmiştir. Bu doğrultuda bu çalışmada 10 katılımcı tercih edilmiştir. Birbirlerinden bağımsız seçilen bu katılımcılar doğrultusunda seçilen örneklem ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bilgilerin tekrar etmeye başladığı doygunluk noktasında ise veri analizi aşamasına geçilmiştir. Yapılan araştırmanın sonucunda ortaya konulan yanıtlar değerlendirildiğinde katılımcıların eğitim hayatlarında büyük kısmının doğaçlama eğitimi aldıkları, çoğunluk olarak doğaçlama eğitimlerinin eğitim müfredatında yeterli olduğunu düşündükleri görülmüştür. Buna karşın tüm yanıtlar genel bir perspektifte değerlendirildiğinde tiyatronun en önemli unsurlarından biri olan doğaçlama çalışmalarının bu doğrultuda, Türkiye'deki eğitim müfredatında daha etkin bir şekilde yer alması gerekliliğinden söz edilebilecektir. Doğaçlama çalışmalarının profesyonel yaşamdaki yerine ilişkin yanıtlara bakıldığında da en önemli etken olarak yönetmenlerin bu konudaki tutumlarının görüldüğü anlaşılmıştır. Katılımcılar, doğaçlama konusunda sınırları yönetmenin çizdiğini ve özgürlük alanlarının böylelikle belirlendiğini belirtmişlerdir. Katılımcıların yine büyük bölümü doğaçlama çalışmalarını rol inşasında ve oyun anında da farklı şekillerde kullandıklarını, doğaçlamanın oyuncunun deneyimleri ve oynanacak karakterin getirdiği motivasyonların doğru hissedilebilmesi ile birlikte önemli olduğunu ifade etmişlerdir. Anahtar Kelimeler: Oyunculuk Eğitimi, Doğaçlama, Oyuncu, Yaratım, Rol.