Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, psikoloji, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE GÜLTEKİN
Danışman: Orçun Yorulmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sanal simülasyonlar gerçeğe yakın bir deneyim sunmaları, danışana zarar verme riski barındırmamaları, sınırsız kez pratik edilebilmeleri gibi çeşitli açılardan gelecek vadeden ve avantajları olan uygulamalardır. Sanal bir danışan içeren bu uygulamaların halihazırda çeşitli sağlık disiplinlerinde kullanıldığı, ancak psikoloji alanında oldukça sınırlı sayıda örneği olduğu dikkat çekmektedir. Bu durum, sanal danışan uygulamalarının psikoloji alanındaki etkililiğine ilişkin çıkarım yapma konusunda bir kısıtlılık yaratmaktadır. Bilindiği kadarı ile ülkemizde, klinik görüşmenin sıklıkla kullanıldığı psikoloji bilim dalında geliştirilmiş bir sanal danışan uygulaması bulunmamaktadır. Bu çerçevede bu tez kapsamında, geliştirilen bir sanal simülasyon uygulamasının, psikoloji bölümü öğrencilerinin öz-yeterlik, kaygı ve beceri düzeyleri üzerindeki etkisi ile sanal simülasyon uygulamasının kullanım deneyimi incelenmektedir. Araştırmanın örneklemini temel görüşme becerileri ile ilgili bir ders tamamlamış toplam 75 psikoloji bölümü öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcılar sanal simülasyon uygulaması, yazılı simülasyon uygulaması ve kontrol gruplarından birine seçkisiz olarak atanmıştır. Geliştirilen sanal programın etkililiğini değerlendirmeye ilişkin veri toplama amacı ile öğrencilere Katılımcı Bilgi Formu, Psikolojik Danışma Öz-yeterlik Ölçeği, Psikolojik Danışma Beceri Ölçeği, Klinik Görüşme Kaygısı Durum Listesi, Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği ve simülasyon programı kapsamındaki bilgi ve becerilere dair sorulardan oluşan bir set uygulanmıştır. Ayrıca sanal simülasyon uygulamasının kullanım değerlendirmesi amacına yönelik olarak Sistem Kullanılabilirlik Ölçeği ile Sanal Görüşme Simülasyonu Değerlendirme Formu araçları kullanılmıştır. Etkililiğe ilişkin ölçümler ilk uygulamanın öncesinde, bir hafta sonra gerçekleştirilen ikinci uygulamanım sonrasında ve ikinci uygulamayı takip eden 1. ayın sonunda olmak üzere üç kere alınmıştır. Kullanım değerlendirmesine ilişkin ölçümler ise ikinci uygulama sonrasında sanal programı deneyimleyen katılımcılardan alınmıştır. Etkililiğe ilişkin elde edilen veriler için 3 X 3 karışık desen ANOVA analizleri, kullanıma ilişkin veriler için ise betimleyici analizler yapılmıştır. Bulgulara göre sanal simülasyon programını alan grup ile diğer gruplar arasında hem son test hem izlem ölçümlerinde anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Son test ölçümünde tüm gruplar için öz-yeterlik düzeylerinde anlamlı bir değişim olmadığı görülürken, kaygı düzeyleri için anlamlı bir düşüş olduğu görülmektedir. Beceri ölçümünde ise yalnızca sanal ve yazılı simülasyon gruplarında artış bulunmaktadır. Bunun yanı sıra sanal grubun kullanım deneyimine ilişkin bulgular, sanal simülasyon programının kullanıcı dostu ve olumlu algılanan bir yapıda olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırmanın bulguları, kısıtlılıkları ve güçlü yönleri ile birlikte alanyazın ışığında tartışılmış ve alana katkı sunacağı düşünülen öneriler ile sonlandırılmıştır.