Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Psikiyatri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEÇİL SOYLU
Danışman: KÖKSAL ALPTEKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Sosyal işlevsellik kişinin çalışabilmesi, farklı sosyal rolleri yerine getirebilmesi, kendine bakabilmesi, boş zaman aktivitelerini değerlendirebilmesi olarak tanımlanmıştır. Şizofreni hastalarının ciddi bir kısmı yaşamları boyunca kronik ya da dönemsel olarak kişisel, sosyal ve mesleki olarak işlevsellik kaybı yaşamaktadır. Psikososyal işlevselliğin sosyodemografik özellikler, klinik özellikler ve çevresel koşullardan etkilendiği bilinmektedir. Bu çalışmada amacımız, 2006-2009 yılları arasında servisimizde yatmış şizofreni ve şizoaffektif bozukluk tanılı hastaların 10 yıl sonraki işlevselliğini değerlendirmek; psikososyal işlevselliğin sosyodemografik değişkenler, yaşam kalitesi, tedavi iş birliği, algılanan sosyal destek ve eşlik eden tıbbi hastalıklarla olan ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Dokuz Eylül Üniversitesi Psikiyatri Servisi'nde 2006-2009 yılları arasında yatarak tedavi görmüş, DSM IV-TR tanı kriterlerine göre şizofreni ve şizoaffektif bozukluk tanılarını karşılayan 232 hasta telefon ile aranmıştır. Telefon ile ulaşılabilen 75 hastadan çalışmaya katılmayı kabul eden ve içleme kriterlerini karşılayan 41 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Telefon ile görüşme yapılan 10 hastaya Olgu Veri Kayıt Formu, Bireysel ve Sosyal Perfomans Ölçeği (PSP) uygulanmıştır. Yüz yüze görüşme yapılan 31 hastaya Olgu Veri Kayıt Formu, Bireysel ve Sosyal Perfomans Ölçeği (PSP), İlaç Tutum Envanteri (DAI-10), Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği Türkçe Versiyonu (WHOQOL-Bref-TR), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (MSPSS), Pozitif ve Negatif Semptom Ölçeği (PANSS) uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmada ulaşılabilen hastalarda %7 ölüm oranı saptanmıştır. Çalışmaya dahil edilen hastaların Bireysel ve Sosyal Perfomans Ölçeği (PSP) puanlarına göre %82,9'unda kötü işlevsellik, %17,1'inde iyi işlevsellik düzeyi saptanmıştır. Hastaneye toplam yatış sayısı ile PSP puanları arasında negatif yönde anlamlı bir korelasyon ilişkisi saptanmıştır. Komorbid tıbbi hastalık varlığı ile PSP puanları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Depo antipsikotik kullanımı ile PSP puanları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. PANSS toplam, pozitif, negatif, genel semptomatoloji alt ölçek puanları, DAI-10, WHOQOL-Bref-TR'nin tüm alt ölçek puanları, MSPSS toplam, arkadaş ve özel insan alt ölçek puanları ve PSP puanları arasında pozitif yönde anlamlı bir korelasyon saptanmıştır. Depo antipsikotik kullanan hasta grubunda kullanmayan hasta grubuna göre hastaneye toplam yatış sayısı, son 10 yıldaki yatış sayısı ve son 10 yılda metabolik bozukluk gelişme oranı anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Klozapin kullanımı olan hasta grubunda kullanmayan hasta grubuna göre son 10 yılda metabolik bozukluk gelişme oranı anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Kullanılan antipsikotik sayısı ile hastaneye toplam yatış sayısı, son 10 yıldaki yatış sayısı ve son 10 yılda metabolik bozukluk gelişme arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Sonuç: Bu araştırmada 10 yıl sonra tekrar değerlendirilen şizofreni hastalarında % 7 ölüm oranı saptanmış olması, şizofrenide değişik nedenlerle ölüm oranının normal topluma oranla daha yüksek olduğunu göstermektedir. Türkiye'ye ait ilk sonuç olan bu bulgunun daha detaylı araştırılmasında yarar vardır. Bu hastalarda işlevsellik belirgin düzeyde bozuktur. Artan yatış sayısı, komorbid tıbbi hastalıkların varlığı, sosyal destek sisteminin yetersiz olması, tedavi işbirliğinin bozuk olması, yaşam kalitesinin düşük olması psikososyal işlevselliği olumsuz etkilemektedir. Psikososyal işlevselliği etkileyen faktörlerin araştırılması günümüzde şizofrenide iyileşmeyi sağlayacak etkin tedavi stratejilerinin geliştirilmesinde yararlı olabilir. Bu araştırmada işlevselliği kötü, hastalık şiddeti yüksek hastalarda depo antipsikotik ve çoklu antipsikotik ilaç kullanımı eğiliminin arttığı bulunmuştur. Bu hastalarda metabolik komplikasyonlar daha fazla görülmüştür. Hastalarda ilaç seçimi yapılırken işlevselliğin göz önünde bulundurulması, bununla birlikte metabolik yan etkilerin izlenmesi önemlidir. Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Şizoaffektif bozukluk, İzleme, Psikososyal İşlevsellik, Tedavi İş birliği, Sosyal Destek, Yaşam Kalitesi. Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Şizoaffektif bozukluk, İzleme, Psikososyal İşlevsellik, Tedavi İş birliği, Sosyal Destek, Yaşam Kalitesi.