Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVDENUR ABLAY
Danışman: ÇETİN ILGAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:DNA barkodlama çalışmaları, mitokondriyal DNA'nın ağır zincir olarak adlandırılan bölgesinde bulunan sitokrom oksidaz altünite 1 (COI) geninin barkod gen olarak bilinen Folmer bölgesi ile gerçekleştirilir. Barkodlama çalışmaları popülasyon genetiği, filogenetik çalışmalar ve türlerin ayırt edilmesinde kullanılan oldukça etkili ve güvenilir bir yöntemdir. Bu çalışmada, DNA barkodlama çalışmaları ile türleri ayırt etmede barkodlama çalışmalarının güvenilirliğini test etmek ve genetik çeşitliliği ile soy akrabalığı belirlenmek amaçlanmıştır. Darevskia cinsinin 5 partenogenetik kertenkele türüne ait ve Türkiye'den 19 lokaliteden toplanılan 43 örnek, COI geni kullanılarak analiz edilmiştir. Analizlerde kullanılan veri setinin toplamda 4 farklı haplotip içerdiği tespit edilmiştir. Tespit edilen haplotiplerden biri D. armeniaca türünü temsil ederken, diğer iki haplotip dikkate alındığı zaman, D. bendimahiensis ile D. sapphirina ve D. unisexualis ile D. uzzelli türlerinin aynı haplotipi paylaştıkları görülmektedir. Son olarak Horasan, Erzurum civarında yayılış gösteren D. unisexualis türüne ait bir popülasyon da ayrı bir haplotip olarak görülmektedir. Türler arasındaki filogenetik yapılandırmayı oluşturmak için gen ağacı (Neighbor-Joining, Maximum Likelihood ve Bayesian Inference) analizleri gerçekleştirilmiştir. Filogenetik analizler sonucunda 3 monofiletik grubun varlığını destekleyen benzer ağaç topolojileri oluşmuştur. Bunlardan biri D. armeniaca türünü temsil ederken, diğer ikisinde sırasıyla D. uzzelli ile D. unisexualis ve D. sapphirina ile D. bendimahiensis türlerinin aynı soy hattını paylaştıkları görülmüştür. Mevcut soy hatlarının bir türü temsil etme potansiyellerini test etmek için tür ağacı analizleri (ABGD, bPTP, mPTP, GMYC ve TCS) gerçekleştirilmiştir. ABGD, bPTP ve TCS analizlerinin sonucunda 3 monofiletik grup oluştuğu görülmüştür. Bu analizlerin sonuçları mevcut grup içerisinde tespit edilen 3 monofiletik soy hattının ayrı türler olması gerektiğini göstermiştir. Elde edilen tüm sonuçlar içinde öne çıkan en önemli bulgulardan birisi halihazırda farklı taksonlar oldukları kabul gören türlerden D. bendimahiensis ile D. sapphirina ve D. unisexualis ile D. uzzelli türlerinin aynı türler olarak kabul edilmesi durumudur.