Early miocene volcanism within the Bigadiç borate basin: Evidence for transition from compressional to extensional regime in western Turkey
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: FUAT ERKÜL
Danışman: CAHİT HELVACI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:VI ÖZET Batı Anadolu Geç Oligosenden itibaren, Menderes Masifi, Sakarya Kuşağı, Likya Naplan ve Bornova Fliş Kuşağı'ndan oluşan temel üzerinde KD ve B-D doğrultulu havzaların oluşumunu sonuçlayan yaygın deformasyona uğramıştır. KD doğrultulu havzaların oluşumu sırasında volkanik aktivite yaygın olarak gelişmiş ve daha önceden gelişen fay kuşaklan boyunca sığ yerleşimli sokulumları ve ilişkili volkanik kayaçları üretmiştir. KD-doğrutulu havzalardan olan Bigadiç bor havzası, 50-90 km genişliğinde bir kuşak boyunca yüzlek veren, Geç Maastrihtiyen-Paleosen yaşlı, türbiditik matriks içinde yer alan Mesozoyik kireçtaşları, spilitik volkanitleri, çört ve serpantinleşmiş peridotit blokları ve mikritik kireçtaşları merceklerinden oluşan Bornova Fliş Kuşağı üzerinde yer alır. Bigadiç çevresinde temel kayaçları üzerindeki Alt Miyosen istifleri gölsel, fiüvyal ve evaporitik tortullar ile bunları kesen KD-doğrultulu volkanik çıkış merkezlerinden üretilen lav ve volkaniklastik kayaçlar ile simgelenir. Bölgedeki Erken Miyosen volkanizması iki ana evre ile temsil edilmektedir. Bu volkanizmanın ürünleri, birbirleri ile açısal uyumsuzluk gösteren, çökelim öncesi ve çökelim sırası volkanitleri olmak üzere iki gruba ayrılırlar. Kocaiskan volkanitleri olarak adlandırılan çökelim öncesi volkanitler, andezitik sokulumlar, piroklastik çökeller ve geniş yayılımlı volkanojenik tortul kayaçlardan oluşmaktadır. Stratovolkan şeklinde gelişen Erken Miyosen' deki en yüksek topografik engebeyi oluşturan Kocaiskan volkanitleri, yaygın olarak karasal koşullarda yerleşmiştir. Karbonatlı ve killi tortullar ile ardalarıma sunan çökelim sırası volkanitler, çökelim öncesi Kocaiskan volkanitlerini keserek üstlemektedirler. Çökelim sırası volkanitler, bazalttan riyolite kadar değişen bileşimler sunmaktadır. Sındırgı volkanitleri olarak adlandırılan felsik ürünler, dasitik-riyolitik lavlar, ignimbritler ve bunlar ile ilişkili volkanojenik tortul kayaçlardan oluşmaktadır. Olivin bazalt ve trakiandezit bileşimli -çökelim sırası volkanitleri, havza çökellerini kesen KD doğrultulu faylar boyunca yerleşmişlerdir. Bu volkanik sırtların tortullaşma ile yaşıt yerleşimi, magma sokulumu ve karbonatlı tortullar boyunca gelişen peperitik dokular ile simgelenir. Bölgedeki iki evreli volkanizma Batı Anadolu'da sıkışmadan açılma tektoniğine geçişi temsil etmektedir. İlk evre, Bigadiç bor havzasının oluşumu öncesindeki kalk-alkali Kocaiskan volkanitlerini içermektedir ve Batı Anadolu'da geç orojenik çarpışma ile eş yaşlı sıkışma rejimine bağlı olarak gelişmiştir. Esas açılma evresi, 20 ile 17.8 milyon yıl arasında oluşmaya başlamıştır. Bu evre, KD doğrultulu açılma kuşağı boyunca, bor içeren gölsel çökelime eşlik eden eş yaşlı kalk-alkali ve alkali bimodal volkanizmanın oluşumu ile temsil edilir. Havza, daha sonra KB-GD doğrultulu sıkışma kuvvetleri altında KD ve KB doğrultulu doğrultu atımlı faylar ve KD eksenli kıvrımlar ile deformasyona uğramıştır.