Dışavurumcu sanat terapisi uygulamalarının öğretmen adaylarının yaratıcılık ve yaratıcılığa teşvik edici davranış düzeylerine olan etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖZDE ÇAYHAN
Danışman: TUBA GÜLTEKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dışavurumcu sanat terapisi, yaratıcı sürecin psikolojik yönünü özellikle farklı sanat materyallerinin duygusal özelliklerini anlama ile geleneksel psikoterapötik teori ve teknikleri birleştirmektedir. Dışavurumcu sanat terapisi doğası gereği, bireylerin kendilerini daha rahat ifade etmelerini sağlamaktadır. Böyle bir özerkliğin bireylerin yaratıcılıkları üzerine etkili olabileceği, aynı zamanda öğretmen adaylarının bu yönleriyle öğrencilerine rol model olmasının önemli olduğu düşünülmektedir. Ülkemizde sanat terapisi uygulamalarının etkisine yönelik çalışmalar henüz başlangıç aşamasındadır. Bu çalışma, sanat terapisi uygulamalarının etkisiyle ilgili olarak literatüre katkı sağlayacağı düşünülerek uygulanmıştır. Bu araştırma nicel bir araştırmadır. Araştırmanın modeli yarı deneysel desendir. Araştırmanın katılımcılarını Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören öğretmen adaylarından 9 kişilik deney, 9 kişilik kontrol grubu olmak üzere farklı niteliklerdeki alanları temsil etmesi açısından farklı bölümlerde öğrenim gören öğretmen adaylarından 18 kişi oluşturmaktadır. Öğretmenlik mesleğine başlamadan önce öğretmen adaylarının, yaratıcılık ve yaratıcılığa teşvik edici davranış düzeylerinin gelişmesinin, eğitim örgütlerinin ve ortamlarının işleyiş ve kalitesini arttıracağı düşünülmektedir. Bu yolla öğretmen adaylarının sanata, yaratıcılığa ve yaratıcı eğitime ilişkin görüşlerinin pozitif yönde etkileneceği, öğretmenlik mesleğine başladıklarında ise daha rahat, mutlu ve verimli çalışarak öğrencilere rol model olması beklenmektedir. Araştırma kapsamında, öğretmen adaylarıyla 6 hafta boyunca, haftada bir kez, 1 – 1.5 saat olmak üzere 6 oturumluk uygulama yapılmıştır. 6 Oturumluk uygulama programında, duygusal farkındalık, duygularını ifade etme, zorlayıcı duyguların kabul edilmesi, yaratıcı düşünme, yaratıcılığa teşvik edici davranış kazanımlarını geliştirilmesi ve bu davranış biçiminin sınıf ortamında kullanımı konularına yer verilmektedir. Çalışmada ölçme aracı olarak Raudsepp Yaratıcılık Ölçeği, Yaratıcılığa Teşvik Edici Öğretmen Davranışları İndeksi ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizi çarpıklık basıklık testi, Tek Yönlü ANOVA, Bağımsız İki Örnek t Test, Bağımlı Örneklemler için t Test ve Hochberg's GT2 testi ile IBM SPSS 22.0 aracılığıyla yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda, sanat terapisi uygulamalarının kullanıldığı program sonrasında deney grubunun, deneysel işleme maruz kalmayan kontrol grubuna göre yaratıcılığa teşvik edici öğretmen davranış düzeyleri istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermektedir. Kadınların yaratıcılığa teşvik edici öğretmen davranışı düzeyleri erkeklere göre daha yüksek bulunmuştur. Bölüme göre incelendiğinde; Resim Öğretmenliği bölümü öğrencilerinin yaratıcılık düzeylerinin Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik, İngilizce Öğretmenliği, Fen Bilimleri Öğretmenliği ve Özel Eğitim Öğretmenliği bölümündekilere göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.