Akut lenfoblastik lösemili çocuklarda indüksiyon tedavisi sırasında Protein Z düzeylerinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2010
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYDAN CEVRİYE ÇANKAL
Danışman: HALE ÖREN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çocukluk çağının en sık görülen maliyn hastalığı olan akut lenfoblastik lösemide (ALL) indüksiyon tedavisinde steroid ve L-asparajinaz'ın (ASP) birlikte kullanımı ile hastalarda tromboz ve kanamaya eğilimin arttığı iyi bilinmektedir. ALL'li olgularda steroid ve ASP kullanımının protein S, protein C ve antitrombin gibi koagulasyonda rol oynayan proteinlerin düzeylerini nasıl etkilediği bir çok çalışmada araştırılmışsa da, bu olgularda yine bir koagulasyon kaskad proteini olan protein Z (PZ) düzeylerinin nasıl etkilendiği henüz hiçbir çalışmada araştırılmamıştır. Bu çalışmanın amacı ALL'li pediatrik olgularda indüksiyon tedavisi sırasında PZ düzeylerini saptamak, steroid ve ASP tedavisi ile plazma PZ düzeyi arasındaki ilişkiyi araştırmaktır.Gereçler ve yöntem: Çalışmaya Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji Bilim Dalı ve Dr. Behçet Uz Çocuk Hastanesi Çocuk Hematoloji-Onkoloji Kliniği tarafından takip ve tedavisi yapılmakta olan ALL'li çocuklar dahil edildi. Çalışma grubuna yeni ALL tanısı almış ve ALL BFM-1995 protokolü indüksiyon tedavisi alacak olan 24 çocuk alındı. Ek kronik hastalığı, karaciğer, böbrek yetmezliği, dissemine intravasküler koagulasyonu, malnütrisyonu olan ve tedavi sırasında taze donmuş plazma alan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Kontrol grubu olarak çocuk polikliniğine muayene için başvuran, tetkik için kan örneği alınan, akut ya da kronik sistemik hastalığı, ilaç kullanımı olmayan ve ailesinde hematolojik hastalık öyküsü bulunmayan, çalışma grubu ile yaş ve cinsiyet açısından uyumlu 39 çocuk alındı. Çalışma grubundan ALL BFM-1995 kemoterapi protokolü tedavi şemasına göre tedavi başlangıcında hiç kemoterapi uygulanmadan (PZ0) ve steroid uygulaması ile birlikte ASP tedavisinin verildiği 12. gün (PZ1), 15. gün (PZ2), 18. gün (PZ3) ve 21. gün (PZ4) tedavi öncesinde, kontrol grubu çocuklardan ise bir kez 3 cc periferik kan sitratlı tüplere alınarak santrifüj edildi ve plazma örnekleri -70ºC'de saklandı. PZ düzeyleri enzim immunoassay (ELİSA) yöntemi ile ölçüldü. Tüm hastaların karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri, koagulasyon testleri ve aldığı kan ürünleri not edildi. İndüksiyon tedavisinin ilk 21 günü boyunca ateş yüksekliği sırasında fokal odağı veya C-reaktif protein yüksekliği veya kültür pozitifliği olan hastalar enfeksiyonu olan hastalar olarak kabul edildi. İstatistiksel veriler SPSS 15.0 programı ile değerlendirildi. Ki-kare, Mann-Whitney U, Wilcoxon testleri kullanıldı. İstatistiksel anlamlılığı yansıtan değer olarak p<0.05 seçildi.Bulgular: Çalışma ve kontrol grubundaki çocukların ortanca yaşı sırayla 5,8 yaş (17-170 ay) ve 5,4 yaş (22-222 ay) idi. Çalışma grubunda 12 (%50) kız, 12 (%50) erkek, kontrol grubunda 19 (%48,7) kız, 20 (%51,3) erkek çocuk vardı. Çalışma ve kontrol gruplarının yaş ve cinsiyet dağılımı açısından benzer özelliklere sahip olduğu görüldü. Ortalama PZ0 düzeyi çalışma grubunda 1,628±0,485 ?g/ml (minumum 0,976 ?g/ml, maksimum 2,909 ?g/ml), kontrol grubu PZ düzeyleri ortalaması ise 1,672±0,662 ?g/ml (minumum 0,705 ?g/ml, maksimum 3,40 ?g/ml) saptandı. Çalışma grubu PZ0 dönemi ve kontrol grubu PZ düzeyleri ortalaması arasında istatistiksel fark gözlenmedi. İndüksiyon tedavisinin ilk 21 günü boyunca trombosit alan 13 olgu ve almayan 11 olgu ve enfeksiyonu olan beş ve olmayan 19 olgunun PZ düzeyleri karşılaştırıldığında anlamlı bir fark saptanmadı. Çalışma grubunda PZ0 ve sadece steroid tedavisi verilen PZ1 döneminde alınan kanda PZ düzeylerinde istatistiksel anlamlı olmayan hafif bir artış olduğu dikkati çekti. PZ0-PZ4, PZ1-PZ2, PZ1-PZ3, PZ1-PZ4 ve PZ3-PZ4 dönemlerindeki PZ düzeylerinde istatistiksel anlamlı düşüş olduğu gözlendi. Tedavi boyunca PZ düzeyleri düşük olanlar dahil hiçbir hastada kanama ve semptomatik tromboz komplikasyonu izlenmedi. Birisi rutin yapılan ekokardiyografide sağ atriyal trombüs ve diğeri batın ultrasonografisinde sol renal infarkt olmak üzere iki hastada asemptomatik tromboz saptandı.Sonuç: ALL indüksiyon tedavisi başlangıcında, tanı sırasında PZ değerleri kontrol grubu ile benzerdi. PZ düzeylerinde yalnız steroid tedavisi ile istatistiksel anlamlı olmamakla birlikte hafif bir yükselme saptanırken, steroid ve ASP kullanımı ile indüksiyon tedavisinin ilerleyen dönemlerinde istatistiksel anlamlı düşüş görüldü. Ancak PZ düzeylerinde düşüklüğe rağmen hastalarda semptomatik tromboz ya da kanama komplikasyonu gelişmedi.Anahtar kelimeler: Akut lenfoblastik lösemi, kanama, L-asparajinaz, protein Z, steroid, tromboz