Çevrimiçi Diyabetik Ayak Destek Programı ve Bakım Kitinin Diyabetik Ayak Bakımı Sonuçlarına Etkisi: Randomize Kontrollü Çalışma
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE GÜNBAŞ
Danışman: Dilek Büyükkaya Besen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, çevrimiçi diyabetik ayak destek programı ile bakım kitinin tip 2 diyabetli bireylerde diyabetik ayak bakımı sonuçlarına etkisini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma, Mayıs 2024-Mart 2025 tarihleri arasında Buca Seyfi Demirsoy Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde, daha önce diyabetik ayak ülseri nedeniyle hastaneye yatışı yapılmış tip 2 diyabetli bireyler ile randomize kontrollü deneysel bir tasarımda gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 62 birey, deney (n=31) ve kontrol (n=31) grubu olmak üzere randomize edilmiştir. Verilerin toplanmasında Tanıtıcı Bilgi Formu, Diyabet Ayak Bilgi Ölçeği, Ayak Bakım Davranışı Ölçeği ve Diyabetik Ayak Bakımı Öz-Etkililik Ölçeği kullanılmıştır. Deney grubuna, beş günlük çevrimiçi diyabetik ayak bakım eğitimi verilmiş; eğitim sonrasında ilk görüşmede ayak bakım kiti temin edilerek katılımcıların kullanmaya başlaması sağlanmıştır. Üç aylık izlem süreci boyunca haftalık bilgilendirici videolar ve motivasyon mesajları gönderilmiştir. Veri toplama süreci, girişim öncesi ve girişimden sonraki üçüncü ayda olmak üzere iki zaman noktasında gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 27.0 paket programı kullanılarak sayı ve yüzde dağılımları, ki-kare testi, bağımlı ve bağımsız gruplarda t testleri ile Mann Whitney U testi aracılığıyla analiz edilmiştir. Grup, zaman ve grup*zaman etkileşimine göre yapılan karşılaştırmalarda Diyabet Ayak Bilgi Ölçeği, Ayak Bakım Davranışı Ölçeği ve Diyabetik Ayak Bakımı Öz-Etkililik Ölçeği puanlarında istatistiksel olarak anlamlı farklar saptanmıştır (p<0.05). Ayrıca, deney grubunun girişim öncesi ve üçüncü ay HbA1c düzeyleri arasında anlamlı bir düşüş olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Araştırma bulguları, tip 2 diyabetli bireylere yönelik çevrimiçi diyabetik ayak destek programı ve bakım kitinin, ayak bakımına ilişkin bilgi düzeyini, bakım uygulamalarını ve öz-etkililik algısını artırmada etkili olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, çevrimiçi eğitim programlarının yaygınlaştırılması ve ayak bakım kitlerinin tüm diyabetli bireyler için erişilebilir hale getirilmesi önerilmektedir.