Doğudan batıya kültür nesnesi olarak porselen
Tezin Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEREN CENGİZ
Danışman: Ali Temel Köseler
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Porselen, beyazlığın, gösterişliliğin, ışık geçirgenliğinin yanısıra, doğudan batıya toplumları tarih boyunca etkileyen, onların yaşam biçimlerinden etkilenen, insanların birbiriyle iletişim kurmasını sağlayan prestijli bir kültür nesnedir. Tez araştırması sırasında literatür taraması yapılmış, İngilizce, Almanca, İtalyanca, Çekçe kaynaklardan yararlanılmıştır. Tez kapsamında porselenin sosyo-ekonomik boyutu, sosyo-politik ve sosyo-kültürel boyutu olduğu araştırılmıştır. Birinci bölümde porselenin ihtişamından yola çıkarak, bunun ötesinde bir anlamı olduğu vurgulanmıştır. Sosyo-ekonomik boyutunun alt başlıkları içerisinde porselenin evlilik, çeyiz ve düğün kültürününde önemli rol oynadığına değinilmiştir. Koleksiyonerleri önemli ölçüde etkilediğinden ve doğudan batıya bir kültür yarattığından bahsedilmiştir. Porselen Odalar bunun en güzel örnekleri arasındadır. Ekonomik bir değeri olduğundan, takas nesnesi, para, kumar fişi olarak kullanıldığından da bahsedilmiştir. İkinci bölümde porselenin sosyo-politik boyutu olduğu vurgulanmış, diplomatik hediye nesnesi olarak kullanıldığı, iktidarın gücüyle ilişkilendirildiği ve propaganda nesnesi olarak kullanıldığı ifade edilmiştir. Üçüncü bölümde ise porselenin sosyo-kültürel boyutu olduğu, inanç nesnesi olarak kullanıldığı dile getirilmiştir. İnanç nesnesi altında; heykelcikler, sunak kapları, tütsü kapları, pipolar ve çay kapları, şifa kapları olarak sınıflandırılmıştır. Sosyal yaşamı betimleyen porselen heykelcikler kategorisi ise, tiyatro ve dans kültürü, müzik kültürü, günlük yaşam, soylular ve köleler, porselen bebekler olarak alt başlıklar altında incelenmiştir. Bununla birlikte porselenin mimari, resim gibi diğer sanat dalları ile kurduğu ilişki örnekler aracılığıyla ortaya konmuştur. Son olarak, araştırılan konular arasından tütsü kapları seçilerek, hazır porselen nesneler üzerine rezinat lüsteri ile uygulama yapılmıştır. Hazır nesneler arasında mırra fincanı, reçellik, yumurta altlığı olarak kullanılabilen mini formlara yer verilmiştir. Bu nesnelerin seçilmesinin sebebi Osmanlı döneminde de var olan, hazır nesnelerin buhurdan olarak kullanılmasıdır. Yapılan örneklerde doğu ve batı kültürünün köprü oluşturması amaçlandığı için, ağır süslemelerden kaçınılmıştır ve sadeliğe yer verilmiştir. Uygulamalarda farklı gruplara yer verilmiştir. Çin sanatından ve fırça darbelerinden etkilenilmiştir ve bu doğrultuda seriler oluşturulmuştur. Bazılarında doğunun egzotik havasını yansıtan doğa temalı hazır dekaller uygulanmıştır. Anahtar Sözcükler: porselen, kültür, doğu, batı, tütsülük, lüster