Küresel makrofinansal şokların Türkiye ekonomisine aktarım kanalı: Global VAR yaklaşımı
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASLI ONAY AKÇAY
Danışman: HAKAN KAHYAOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Türkiye ekonomisi üzerinde küresel düzeyde ortaya çıkan ve finansal krize yol açan iktisadi şokların etkisi, ticaret kanalından aktarımı ve yayılımı 1980-2013 yılları arasındaki verilerden hareketle analiz edilmiştir. Ele alınan zaman aralığında dünya ekonomisinde birbirinden farklı kriz süreçleri ortaya çıkmıştır. Bu kriz süreçlerini kapsayacak bir analiz yapılabilmesi amacıyla; her süreci açıklayan teorik yaklaşımlar incelenmiş ve açıklanmıştır. Böylece ele alınan tüm dönemi kapsayabilecek teorik yaklaşımlara dayalı bir ampirik uygulama yapılmıştır. Küresel düzeyde oluşan makro-finansal şokların ticaret kanalından doğrudan, finansal kanaldan ise dolaylı olarak yayılmasına yönelik bir sistem analiz sonuçları elde edilmiştir. Uluslararası şokların krizlere dönüşme sürecinin ve finansal çarpan mekanizmasının işleyişinin belirleyeni olarak "ani duruş" değişkeni çerçevesinde uluslararası şokların etkisi ortaya konmuştur. Özellikle uluslararası varlık fiyatlarındaki değişmeye karşı bu değişkenin tepkisinin büyüklüğü ve şiddeti dış şoklara karşı ülkelerin dayanıklılığının bir göstergesi olmasından hareketle şokların aktarımı ile yayılma hızı hakkında bulgulara ulaşılmıştır. Bu çalışmada Krugman'ın tanımladığı anlamda uluslararası aktarım mekanizmasının finansal çarpan mekanizmasına dayalı bir ampirik çalışma yapılmıştır. Burada uluslararası varlık fiyatları ABD'nin hisse senedi varlık fiyatları olarak ele alınmış, bu uluslararası fiyatların bilançolar üzerinde olası etkileri ele alınan ülkeler temelinde ani duruş değişkeni ile temsil edilmiştir. Bu çalışmanın uygulamasında GVAR yaklaşımı kullanılmıştır. Bu yöntem etki-tepki analizleri ile ülkeler arasında şokların aktarımının analizine imkan vermektedir. Bu nedenle 17 gelişmiş ve gelişmekte olan ülkenin 1980-2013 dönemine ait çeyreklik verileri bu yöntem ile analiz edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda gelişmekte olan ülke olarak Türkiye ekonomisinin finansal şoklardan etkilendiği; bu şokların etkisini azaltacak değişkenlerin ise bu şokların etkisini artırarak ekonomiyi etkilediği yönünde bulguya ulaşılmıştır. Türkiye ekonomisinin ülke kaynaklı şoklara göre küresel şoklardan daha çok etkilendiği bulgusu elde edilmiştir. Seçilen dönemde küresel makro-finansal şokların Türkiye üzerindeki etkisinin finans kanalından ortaya çıktığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Finansal Krizler, Şokların Reel ve Finansal Aktarım Kanalları, Finansal Çarpan Mekanizması, Global VAR