Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLŞAH EKİN KARTAL
Danışman: AYŞE MERİH SARIIŞIK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde, dünya ekonomisini etkisine alan globalleşme süreci ile işletmeler dünya pazarında yoğun bir rekabet içerisinde faaliyet göstermektedirler. Dış piyasalardaki pazar paylarının korunması ve artırılması, dünya ekonomisi ile bütünleşmenin sağlanarak rekabet edilebilirlik gücünün yükseltilmesi tüm ülkelerin temel hedefleri haline gelmiştir. Tekstil ürünlerindeki geleneksel model, renk, tuşe, malzeme farklılaşması gibi çeşitliliğin yanı sıra işlevsel özelliklerdeki yeniliklere bağlı olarak tüketiciye sunulan ürünlere her geçen gün yenileri eklenmektedir. Tekstil sektörünün rekabetçi olması, ancak sektörün teknoloji düzeyinin ve ilgili alanlardaki eğitimin ve inovasyon yeteneğinin yükseltilmesi, AR-GE faaliyetlerinin artırılması ve moda marka yaratılması ile mümkün görülmektedir. Tekstil üreticileri, tekstil materyaline çeşitli fonksiyonel özelliklerin kazandırılması ve hafif, dayanıklı akıllı kumaşların oluşturulmasında, nanopartiküllerin ve kapsüllerin tekstil içerisine entegre edilmesi çalışmalarına giderek artan bir ilgi göstermektedir. Lipozomlar, aktif maddenin kapsüllenerek, hücre zarının bir ucundan öbür ucuna taşınmasına olanak tanıyan taşıyıcı sistemlerdir. Son yıllarda, lipozomlar eczacılık, kozmetik, gıda, deterjan ve tekstil gibi pek çok uygulama alanında ilgi odağı haline gelmiştir. Lipozomların yeni uygulama alanlarından birisi de tekstil boyacılığıdır. Bu yeni, temiz ve etkili teknoloji başta yün boyamacılığı olmak üzere çeşitli lif ve lif karışımlarının boyanmasında boyarmadde alımını kolaylaştırmak, boyama düzgünlüğünü artırmak ve daha düşük sıcaklıkta boyama yapabilmek gibi çok çeşitli amaçlarla kullanılabilmektedir. Boyama işleminde lipozomların kullanılması, boyama sıcaklığında belirgin bir düşüşe yol açmaktadır. Bu teknolojinin uygulanması sürenin kısaltılmasıyla ve diğer herhangi bir sentetik yardımcı maddenin kullanımından kaçınılarak konvansiyonel yün boyamada ihtiyaç duyulan sıcaklığın daha da düşürülmesiyle enerji tasarrufusağlamaktadır. Ayrıca; lipozom kullanılarak düşük boyama sıcaklığında boyama yaparak lifler korunmaktadır. Lipozomların, konvansiyonel yolla sentezlenmiş yardımcı maddelere göre biyolojik olarak daha kolay bir şekilde parçalanabildiği bilinmektedir. Bu nedenle; lipozomlar boya banyosunun atık su yükünde belirgin bir azalmaya yol açmaktadır. Boyama işleminde lipozomların kullanılması, düşük sıcaklık ve daha düşük çevresel etkilerle birlikte, liflere daha doğal bir tutum ve iyileştirilmiş kalite özellikleri kazandırmaktadır. Yün ağartmasında da lipozomlar son derece etkilidir. Ağartma banyosunda lipozomların varlığı, temel bileşen-hidrojen peroksit konsantrasyonunun önemli derecede azalmasını sağlayarak ağartılmış kumaşın kalitesini artırmaktadır. Tez çalışması kapsamında, değişik lipit:kolesterol oranlarında lipozomlar elde edilmiş ve bu lipozomlar yün, yün/PET karışımlarının boyama işleminin ve yün önterbiye işleminin optimizasyonunda kullanılmıştır. Lipozom üretim optimizasyon çalışmalarından sonra, kapsül verimi yüksek olanlarda karakterizasyon çalışmaları (SEM, TEM, AFM, FT-IR, DSC, XRD, partikül büyüklüğü ve dağılımı vb.) yapılmıştır. Boyama sonrası numunelerin yıkama haslığı, ışık haslığı (yapay ve gün ışığına), sürtme haslığı ve ter haslığı incelenmiştir. Boyama sonrası yünde meydana gelen zarar alkali çözünürlüğü yöntemine göre tayin edilmiştir. Ön işlem sonrası ürünlerin alkali çözünürlüğü, hidrofillik özellikleri ve beyazlık derecesi de incelenmiştir. Ayrıca, ürünlerin mukavemet özelliklerindeki değişimler araştırılmıştır.