Konaklama işletmelerinde iş-yaşam dengesinin çalışma yaşamı kalitesine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZ KÜÇÜKUSTA
Danışman: ÖZKAN TÜTÜNCÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmanın temel amacı, konaklama işletmelerinde iş yaşam dengesi ya da dengesizliğinin çalışma yaşamı kalitesini ne ölçüde etkilediğini ortaya koymaktır. Çalışmada öncelikle alan yazın araştırması yapılmış, buradan hareketle ikincil verilerin analizi gerçekleştirilmiştir. Alan olarak Türkiye'nin Ege ve Akdeniz Bölgesinde turizm hareketinin yoğun olduğu üç bölge ile KKTC seçilmiştir. Yapılandırılmış anket tekniği ile elde edilen veriler doğrultusunda, öncelikle tanımlayıcı istatistikler yapılmış, hipotez testleri gerçekleştirilmiş, veriler çok değişkenli istatistik yöntemlerinden Yapısal Eşitlik Modeli (Structural Equation Modeling) ile analiz edilmiştir. Çalışmada oluşturulmuş ve test edilmiş olan hipotezlerle öncelikle işyaşam dengesi, çalışma yaşamı kalitesi, stres ve duygusal bitkinlik algıları ve bunlar arasında, iki ülkeye ilişkin farklılıklar test edilmiştir. Daha sonra model önerilmiş ve neden-sonuç ilişkileri ve ilişkilerin gücü ile aracılık etkisi sınanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, Türkiye'deki işgörenlerin kişisel yaşamın işe etkisi, iş ve yaşam gelişimi açısından denge durumuyla ilgili algı ortalamaları, duygusal bitkinlik, stres algıları ve ayrılma eğilimi bakımından KKTC'deki işgörenlere göre daha olumlu yaklaşım göstermektedirler. Çalışma yaşamı kalitesi açısından her iki ülke ortalamaları olumlu olmasına rağmen, KKTC işgörenleri daha olumludurlar. İş-yaşam dengesi değişkenlerinden İKY (işin kişisel yaşam üzerideki etkisi) ve KYİ (kişisel yaşamın iş üzerindeki etkisi) ile çalışma yaşamı kalitesi arasındaki ilişki tam olarak duygusal bitkinlik aracılığı ile oluşmuştur. İş ve kişisel yaşam arasındaki dengesizlik durumunda öncelikle duygusal bitkinlik ortaya çıkmakta, çalışma yaşamı kalitesi bu şekilde etkilenmektedir. Kişisel yaşamın iş üzerindeki olumsuz etkisinin çok güçlü bir şekilde strese yol açtığı da görülmüştür. Duygusal bitkinliğin aracılık etkisine rağmen iş-yaşam gelişimi ile çalışma yaşamı kalitesi arasındaki ilişki anlamlı ve güçlüdür. Ayrıca, kişisel yaşamdaki dengesizlikler ve bunun işle etkileşimi çalışma yaşamında yılgınlığa ve algılanan stresin yükselmesine neden olmaktadır.