EMDR müdahale programının otizmli çocuğa sahip annelerin algıladıkları ebeveyn öz-yeterlik düzeyleri üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HÜRMÜZ ZÜMRÜT FAKI
Danışman: Fatma Ebru İkiz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın çıkış noktası, Göz Hareketleri ile Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme (EMDR) yönteminin, otizmli çocuğa sahip annelerin algıladıkları öz-yeterlik düzeyleri üzerindeki etkisi değerlendirmektir. Araştırma kapsamında, yarı deneysel bir yöntem olarak kontrol gruplu ön test-son test deseni kullanılmıştır. Araştırma örneklemini, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezine devam etmekte olan ve Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı çocukların anneleri arasından seçilen 10 anne oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, annelerin ebeveynlik yeterliliklerini belirlemek amacıyla Ebeveyn Öz-yeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Toplanan verilerin analizinde, iki grup arasındaki farkı incelemek amacıyla Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Ayrıca, deney grubunda EMDR yöntemiyle gerçekleştirilen müdahale programının ebeveyn öz-yeterliği üzerindeki etkisinin büyüklüğünü değerlendirmek amacıyla Cohen's d etki büyüklüğü katsayısı hesaplanmıştır. Araştırma bulguları, EMDR uygulamalarını içeren müdahale programının, otizmli çocuğa sahip annelerin öz-yeterlik düzeylerinde anlamlı bir artış sağladığını ortaya koymuştur. Elde edilen sonuçlar, EMDR yönteminin, annelerin ebeveynlik rollerine ilişkin algılarını güçlendirmede etkili bir yaklaşım olabileceğini göstermektedir. Bulgular, mevcut literatür çerçevesinde tartışılmış ve ulaşılan sonuçlar doğrultusunda çeşitli öneriler geliştirilmiştir. Özellikle, otizmli çocukların ebeveynlerine yönelik destek programlarında EMDR yönteminin yer almasının, ebeveyn öz-yeterliğini artırma potansiyeline sahip olduğu vurgulanmıştır. Anahtar Kelimeler: EMDR, otizm, anne, ebeveyn, öz-yeterlik.