Osmanlı gravürlerinin Sgrafitto tekniği ile seramik yüzeylerde uygulanması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÜMMÜHAN ŞİMŞEK

Danışman: PINAR ÇALIŞKAN GÜNEŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İnsanoğlu yaşamın başlangıcından itibaren doğadaki bir takım işe yarar nesneleri kopyalayıp ihtiyacı kadar çoğaltmaya başlamıştır. Yerleşik yaşama geçen insanoğlu kil, kemik, taş, ağaç kabuğu, gibi malzemelerden mühürler yapmışlardır. Bu gibi mühürler gravür baskı kavramının temelini oluşturmaktadır. Büyüyen ve gelişen toplumlar için din adamları halka dini yaymak ve gelecek nesillere dini aktarmak için ahşap baskı tekniğini kullanmış ve çeşitli din öğretilerin yazıldığı parşömenler basmışlardır. Zaman içinde bu baskı teknikleri kuyumcular gümüşçüler sayesinde gelişerek ahşap baskıdan metal plakaya geçiş yapmışlardır. Rönesans'ın başlaması ile Rönesans sanatçıları gravür sanatını çokça kullanmışlardır. Sanatçılar mitolojik, dini baskılar yapmışlardır. İlerleyen zamanlar gravür sanatı ticaret ve gezgin sanatçılar, seyyahlar sayesinde tüm dünyaya yayılmıştır. 1453'de Osmanlı'nın İstanbul'u fethetmesi ile İstanbul'a çok sayıda elçiler, seyyahlar ve sanatçılar gelmiştir. Sanatçıların Osmanlı'yı Avrupa ülkelerine tanıtmak ve belgelemek amaçlı yapılan gravürlerde Osmanlı İmparatorluğu'nun yaşantısını, önemli mimari yapıları, kılık kıyafetlerini ve mesleklerinin tanıtıldığı gravürler yapmışlardır. Osmanlı'da kurulan askeri okullar için matbaalar kurulmuş ve gravür tekniği ile kitaplar basılmıştır. Gravür sanatı 1882'de Sanayi-i Nefise Mektebi'nde ders olarak verilmeye başlanmış ve Türk öncü gravür sanatçıların yetişmesine olanak sağlamıştır.