İbn Rüşd ve Gazali`nin te`vil anlayışı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2001

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YAKUP BÜYÜKKARAGÖZ

Danışman: OSMAN BİLEN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

ÖZET Bu çalışmamızda te'vil problemini Gazali ve İbn Rüşd'ün görüşleri çerçevesinde incelemeye çalıştık. Konu düşünce geleneğimizde; değişik disiplinler çerçevesinde ele alınmış ve birbirinden farklı çözüm yolları ileri sürülmüştür. Te'vil sorunu aslında, kutsal lafızların anlaşılması bağlamında daima varolmuştur. Fakat İslam kültürüne giren yeni fikirlerle birlikte yeni boyutlar kazanmıştır. Konu söz konusu gelişmelerle beraber özellikle akıl-din ilişkisi çerçevesinde incelenmiştir. Gazali konuya değişik açılardan yaklaşmış, konuyu daha çok kendi dini ve kelami kabulleri çerçevesinde incelemiştir. Akli bilgiye kısmen yer vermiş, daha çok dini bilgiyi esas alarak te'vil yapmıştır. Gazali ontolojik ve sosyolojik açıdan te'vilin nesnel ve öznel kurallarını belirlemiştir. Te'vilin; mecazi, metaforik bir okuma ve anlama şekli olduğunu söyleyerek, epistemolojik ve dilsel açılardan da sorunu ele almıştır. İbn Rüşd ise, konuyu sistematik bir şekilde ele almıştır. Te'vilin objektif bir tarzda anlaşılma kurallarını belirlemiştir. Soruna akıl-din ilişkisi bağlamında yaklaşarak, din ve felsefe bakımından te'vilin gerekliliğini ortaya koymuştur. İbn Rüşd te'vilin burhani, akli esaslara dayanması gerektiğini düşünür. Onun düşüncesinde burhan epistemolojik ve metodolojik nitelikleri olan bir terimdir. İbn Rüşd "itibar" terimine de burhan anlamını verir. Ona göre burhan kesin akli bilginin kriteridir. Te'vil ancak burhanı bilen kimseler tarafından yapılmalıdır. Te'viller halktan kimselere açıklanmalıdır. VI