Bir Dışlama Pratiği Olarak Homofobi ve 2000 Sonrası Türk Oyun Yazarlığına Yansımaları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı (Konservatuvar), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ UZUNDEMİR
Danışman: ÖZLEM BELKIS
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Homofobi ilk olarak, 1960'lı yıllarda Weinberg tarafından psikoloji alanında tanımlanmıştır. Daha sonra pek çok araştırmacının üzerinde çalıştığı bir terim olarak homofobi, 60'lı yıllardan günümüze kadar psikoloji, sosyoloji ve hukuk alanlarında irdelenen bir mesele olmuştur. Pek çok farklı bağlamla ilişkilenen homofobi kavramı cinsiyete dayalı ayrımcılığın bir dışlama pratiği olarak tanımlanmaktadır. Homofobi, etkileri ve sonuçlarıyla farklı alanlarda dile getirildiği gibi tiyatro alanında, oyun metinleri aracılığıyla da işlenmiş, bu bağlamdaki yaşantılar, olumsuz sonuçlar, ezilme ve dışlama pratikleri sahneye getirilmiştir. Avrupa ve Amerika tiyatrosunda cinsiyete dayalı ayrımcılık ve dışlamayı yani homofobiyi ele alan oyunların izlerine 1930'lu yıllarda rastlanmış, ender sıklıkta oyunlar dikkat çekse de bu konunun ancak 1990 sonrasında görünür olarak işlendiği izlenmiştir. Türk oyun yazarlığında ise homofobiyi işleyen oyunların izleri 2000 sonrasında belirmeye başlamıştır. 2000 sonrası Türk oyun metinleri arasından homofobiyi ele alma, sahnelenme ve yayınlanma kriterlerine bağlı olarak şu 12 oyun seçilmiştir: Ebru Nihan Celkan'ın Uzaydan Gelen Prens ve Kimsenin Ölmediği Bir Günün Ertesiydi, Şamil Yılmaz'ın Apaçi Gızlar ve Kadınlar Aşklar Şarkılar, Ufuk Tan Altunkaya'nın 80'larda Lubunya Olmak ve 90'lerde Lubunya Olmak, Esmeray'ın Cadının Bohçası, Ata Tuncer'in Kraliçe Gece, Zeynep Kaçar'ın Bu Anlamlı Günde, Seyhan Arman'ın Küründen Kabare, Serdar Saatman'ın Son Zenne ve Ali Cüneyd Kılcıoğlu'nun Mahallemin Şahane Baskısı. Oyunlar homofobinin teorik zemini bağlamında incelenmiş, konunun ele alınışı açısından Bireyin Homofobisi, Toplumun Homofobisi ve Yasanın Homofobisi olmak üzere üç alt başlıkta kategorize edilebileceği görülmüştür. Çözümlemede ayrıca, oyun yazarlarının homofobiyi nasıl ele aldıkları, hangi bağlamlarla işledikleri ve homofobi aracılığıyla ne gibi direnme pratikleri ürettikleri de irdelenmiştir.