The impact of dependency on Turkish foreign policy towards middle east throughout the 1950s

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: ELVAN TAYHANİ KARATAŞ

Danışman: MÜGE AKNUR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Türkiye?nin Ortadoğu?ya yönelik dış politikaları 1955?ten itibaren Bağdat Paktı?ndaki güçlü rolü, 1958?de Amerika Birleşik Devletleri?nin Lübnan?a ve İngiltere?nin Ürdün?e olan müdahelelerini destekleyen politikaları, 1950?lerin sonunda Cezayir?in bağımsızlık mücadelesindeki olumsuz tavrı ve 1958?de İsrail ile Çevresel Paktı?nı imzalaması göz önüne alındığında bir nevi düşmanca olmuştur. Aynı zamanda bu politikalar Batı yanlısı veya diğer bir deyişle Amerikan yanlısı dış politikalardır. Türkiye aslında kuruluşundan itibaren tarihinde çoğunlukla batıyanlısı dış politikalar izlemiştir. Ancak buna rağmen Ortadoğu?ya yönelik politikalarının bu kadar muhalif olduğu başka bir dönem görülmemiştir. Türkiye?nin Ortadoğu?ya yönelik dış politikaları genelde ılımlıdır. Özellikle 1980?lerde itibaren olan dönemde ve günümüzde daha yakın hale gelmiştir. Bu tez 1950?lerde Türkiye?nin Ortadoğu?ya yönelik politikalarının neden bu kadar olumsuz olduğu sorusuna cevap bulmaya çalışmaktadır.Bu soruya cevap bulabilmek amacıyla tez uluslararası ilişkiler teorilerinden ve dış politika analizi yaklaşımlarından Realizm ve Liberalizm teorilerinden yararlanacaktır. Realizm Türkiye?nin Ortadoğu karşıtı dış politikalarını yeni kurulmuş çift kutuplu Soğuk Savaş düzeninde Komünizm ve Sovyetler Birliğine karşı mücadelesi ile analiz edecektir. Liberalizm ise Türkiye?nin bu dış politikasını bağımlı dış politika analizi çerçevesinde inceleyecektir. Bu bağlamda Türkiye?nin ABD?ye ekonomik ve siyasi (güvenlik) bağımlılıklarının dış politikaya etkisi üzerinde duracaktır.Anahtar Kelimeler: Türk dış politikası, Ortadoğu, bağımlılık, realizm, liberalizm, ABD, Sovyetler Birliği, Bagdat Paktı, Lübnan, Ürdün, Cezayir ve İsrail.