Demokrat Parti Dönemi'nde bürokrasi-siyasi iktidar ilişkileri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 1999

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET GÖKÜŞ

Danışman: BİLAL ERYILMAZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

ÖZET Osmanlı İmparatorluğundaki modernleşme hareketleri, bürokrasiyi siyasi kararlan uygulayan değil, siyasi kararlan alan bir kurum haline getirmiştir. İmparatorluğun çökmesinden sonra onun kalıntısı üzerine kurulan Cumhuriyet yeni bir devlet ve yeni bir sistem olduğu halde, devletin yönetim yapısı büyük ölçüde İmparatorluktan kalan düzene dayandınlmıştır. Bundan dolayı kamu yönetimine ilişkin bazı temel gelenekler Cumhuriyet dönemine de yansıyarak egemenliğini sürdürmüştür. Siyasal sistemin iki partili bir niteliğe kavuşması ile beraber, bürokrasinin siyasi etkinliği giderek azalmıştır. İlerleyen yıllarda ise kendisinden farklı düşünen ve siyasi iktidan elinde tutan yeni güçlere bağımlı hale gelmiştir. Bürokrasi bu yeni dönemde önemli engellerle karşılaşmaya başlamış. Bunun nedeni ise, Tanzimat'tan bu yana, ilk defa geleneksel yönetici grupların dışmda bir grubun siyasal iktidan ele geçirmesidir. DP hükümetlerinde, parti programına uygun olarak, bürokrasinin siyasal etkinliğini kırmaya yönelik çabalar ön plana çıkmıştır. DP bu çabasında bir ölçüde başanlı olmuştur. Bunun sonucu, bürokrasinin davranışlarında da değişiklik olmuştur. İktidar ile muhalefet arasındaki çatışmalar devletin kurumlarını da etkilemiştir. Bu çatışmada bürokratlar, aydınlar ve akademisyenler genelde muhalefetten yana tavır takınmışlardır. İktidar, bürokratik yönetim geleneğine karşı aldığı tavır nedeni ile bütün devlet kurumlan ile çatışır duruma gelmiştir. DP'li hükümetlerin uyguladığı ekonomik politikalar kalkınmayı sağlarken diğer taraftan da enflasyonun yükselmesine neden olmuştur. Bu durumdan en çok etkilenen kesim ise asker ve sivil bürokrasi olmuştur. DP dönemi ile beraber toplumsal statüsünü, gelirini ve güvencesini kaybeden bürokrasi düştüğü bu durumu bir türlü kabullenmemiştir. Bu nedenle eski toplumsal statüsüne, gelirine ve güvencesine kavuşmak amacıyla 27 Mayıs'ta DP iktidannın devrilmesinde büyük rol oynamıştır.