Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞÜKRÜ ERBAY
Danışman: ALİ İHSAN YİTİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yeni Ahit çalışmalarında ilk üç İncil'e, yani Matta, Markos ve Luka'ya Sinoptik İnciller denir. Çünkü bu İnciller mukayeseli bir şekilde okunduğunda İsa'nın hayatı, mucizeleri ve sözleri benzer içerik, ifade ve sırayla nakledilmektedir. Bazen paralel pasajlardaki benzerlikler o kadar birbirine yakındır ki, aralarında muhtemel bir ilişki akıllara gelmektedir. Ancak bu metinler yine mukayese edildiğinde benzerliklerin olduğu kadar birçok farklılık ve çelişkinin bulunduğu görülmektedir. XVIII. yüzyılın sonundan günümüze araştırmacılar, modern bilimsel yöntemleri kullanarak Sinoptik İncillerdeki bu sorunu çözmeye çalışmışlardır. Bu bağlamda Sinoptik İncillerdeki benzerliklerin ve farklılıkların sebebinin araştırılması ve aralarındaki olası edebi bir ilişkinin tartışılmasına sinoptik problem denir. Bu araştırmalarda Yuhanna İncili içerik, olay kurgusu ve teolojik bakış açısı yönünden Sinoptik İncillerden ayrıldığı için bu araştırmaların dışında tutulmuştur. Bu çalışma, sinoptik problem tartışmaları çerçevesinde XVIII. asrın sonundan günümüze kadar gelmiş temel hipotezleri tanıtmak ve bu teorilerden iki kaynak hipotezi olarak isimlendirilen hâkim görüşü tahlil ve tenkit etmek amacındadır. Bu çerçevede çalışmanın birinci bölümünde Sinoptik İncillerin kaynağına dair tartışmaların tarihsel gelişimi ele alınmıştır. İkinci bölümde ise iki kaynak hipotezi incelenmiştir. İki kaynak hipotezi, yazılan ilk İncil'in Markos olduğu ve Matta ve Luka'nın Markos ile birlikte farazi Q kaynağını kullandığı varsayımına dayanmaktadır. Bu bağlamda teorisyenlerin Markos İncil'inin neden ilk İncil olabileceği tezleri etüt edilmiş, ardından Q kaynağının neden yazılı kayıp bir metin olabileceği varsayımı tartışılmıştır.