Kemoterapi alan kanser hastalarında beklentisel bulantı kusmanın sosyal destek ve anksiyete ile ilişkisinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YAĞMUR YAŞA

Danışman: EZGİ KARADAĞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, kemoterapi alan kanser hastalarında beklentisel bulantı kusmanın sosyal destek ve anksiyete ile ilişkisinin belirlenmesi amacıyla yapıldı. Araştırmaya Dokuz Eylül Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi Onkoloji servisi ve Gündüz Tedavi Merkezi' nde tedavi gören 134 kanser hastası alınmıştır. Çalışmada Tanımlayıcı Bilgi Formu, Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Kanser Hastası Sosyal Destek Ölçeği (KHSDÖ) ve Visual Analog Skala (VAS) olmak üzere dört veri toplama aracı kullanılmıştır. Verilerin analizinde bağımsız gruplar t testi, kruskall wallis, tek yönlü varyans analizi ANOVA, Mann Whitney U, Cronbach alfa katsayısı, Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırmaya dahil edilen hastaların %79'u kadın (n=134), %20,9 'u meme kanseri ve %17,9'u akciğer kanseridir. Hastaların %62,7'si son kemoterapi küründen sonra orta ve şiddetli bulantı yaşadığını ve %57,5'i geçmişte kemoterapi tedavisini aldığını bildirmiştir. Hastaların BAÖ toplam puan ortalamaları 7,50±7,67 olup, %61,2'sinin minimum düzeyde anksiyete yaşadığı belirlenmiştir. Hastaların KHSDÖ toplam puan ortalaması 144,29±20,58, VAS toplam puan ortalaması 6,22±1,46 olarak bulunmuştur. Daha önce kemoterapi almış, geçmiş tedavisinde bulantı kusma şikayeti yaşamış ve özellikle testis kanserli hastaların anksiyete düzeylerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Orta emetojenik riske sahip tedavi alan hastaların beklentisel bulantı kusma puanlarının anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. Kemoterapi alan kanser hastalarının anksiyeteleri ile sosyal destek düzeyleri arasında negatif yönlü bir korelasyon olduğu tespit edilmiştir. Ancak beklentisel bulantı kusma ile anksiyete ve sosyal destek arasında bir ilişki olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu araştırma sonucuna göre kemoterapi alan kanser hastalarına yaşanabilecek yan etkiler yönünden tedaviye başlamadan önce hasta ve hasta yakınına detaylı eğitim verilmesi önerilebilir.