Petrol
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CENK ŞAKAR
Danışman: YUSUF ZORBA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Petrol ve kimyasal tankerlerde gerçekleştirilen tehlikeli yük operasyonlarının emniyet ve risk değerlendirmesi, bu operasyonlar sırasında meydana gelecek kazaların önlenmesi için gerekli bir süreçtir. Tanker operasyonları yüksek oranda belirsizlik içeren, teknik sorunlar, insan hatası veya organizasyonel eksikliklerden dolayı kazalar ile sonuçlanmaktadır. Yangın ve patlama, tanker operasyonlarında karşılaşılan ve insan ölümü, çevre kirliliği ve ekonomik kayıplar ile sonuçlanan başlıca kaza tiplerindedir. Bu çalışmada bulanık Bayes ağları yaklaşımı ile tanker operasyonlarından tank temizleme sürecinde meydana gelebilecek yangın ve patlama kazası nedenleri arasındaki olasılıksal ilişkiler için bir model oluşturulmuştur. Bulanık Bayes ağları modeli, kazanın nedenleri arasındaki bağlılıkları ve ilişkileri, olasılıkların güncellenmesine ve kesin olmayan bilgilerin ifadesine olanak tanımaktadır. Çalışma ana olarak iki aşamadan oluşmaktadır. Çalışmanın ilk aşamasında, problemin konusu olan ve Bayes ağlarının grafiksel yapısını oluşturan değişkenler belirlenmiştir. Belirlenen değişkenler arasındaki ilişkilere yönelik değerlendirme, kaza raporlarının incelenmesi ve uzman görüşleri yardımı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında ise bu değişkenler arasındaki ilişkilerin koşullu olasılıklarının belirlenmesi sürecinde kaza raporlarına ilişkin istatistiki verilerin yeterli olmamasından ve doğru tutulmamasından dolayı uzman görüşlerine başvurulmuştur. Olasılıkların ortaya çıkarılmasında, bulanık üyelik fonksiyonları belirlenmiş sözel değişkenler kullanılmıştır. Sözel değişkenlerin kullanılması ile uzmanların görüşlerini daha kolay ve hızlı şekilde ifade etmeleri sağlanmıştır. Sözel değişkenler yardımıyla elde edilen bulanık olasılık değerleri, Bayes ağlarında kullanılması için "ağırlık merkezi" uygulaması ile kesin sayılara dönüştürülmüştür. Elde edilen olasılıklar modele aktarıldıktan sonra geçerlilik testi gerçekleştirilmiştir. Duyarlılık testi ile elde edilen çalışmanın bulgularında, tank temizleme sürecinde yangın ve patlamaya sebep olacak en önemli nedenler olarak ateşleme kaynakları, reaksiyon ve emniyet kültürünün olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, tankerlerde çalışanların tank temizleme öncesinde dikkat etmesi gereken noktaları göstermektedir.