Buca'da nüfusun sosyo-ekonomik özellikleri ve eğitim üzerindeki etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERYEM KÖRHASAN
Danışman: NEVZAT GÜMÜŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Göç ve gecekondulaşmaya bağlı olarak ortaya çıkan sosyo-ekonomik yapının eğitim üzerinde yarattığı olumsuz etkilerin açıkça gözlenebilirliği, alansal gelişme ve genişleme imkanına sahip olmasıyla bu etkinin devamlılık arz etmesi Buca' yi Türkiye'nin 3. büyük kenti olan İzmir kentinin diğer anakent ilçelerinden ayrıcalıklı kılmaktadır. Buca' da nurusun sosyo-ekonomik özellikleri ve eğitim üzerindeki etkisini ortaya koymak için; kaçak yapı ve gecekondu bilgileri Buca Belediyesi'nden, demografik ve göç verilerinin bir kısmı Sağlık İl Müdürlüğü'nün yaptırmış olduğu ETF verilerinden, öğrenci başarısı ile ilgili bilgiler Milli Eğitim Bakanlığı'nın Merkezi smav sonuçlarından ve diğer veriler 38 mahallede uygulanan 1374 anket verilerinden derlenmiştir. Bu veriler Büyük Şehir Belediyesinden alınan ve düzenlenen sayısal haritalara veri tabam olarak işlenmiş ve CBS ortamında çapraz haritalama yöntemiyle sorgulanmıştır. Anket verilerinin önce basit korelasyonla ilişki düzeyleri belirlenmiş ve daha sonra aralarında ilişki olanlar regrasyona tabi tutularak ilişkinin yönü tespit edilmiştir. Türkiye'de 1950'li yıllarda hızlanan göç ve kentleşmeye bağlı olarak ortaya çıkan konut ihtiyacını gidermek için yapılan gecekondular gerek fiziki ortam şartlan ve gerekse sosyal, ekonomik ve demografik yapısıyla nüfusun eğitimi üzerinde önemli rol oynamaktadır. Başlangıçta Levanten nüfusunun sayfiye yeri olan Buca'mn da nüfusu 1950'lerden günümüze kadar sürekli artmaktadır. Bu artış gerek yatay ve gerekse dikey yönde kentleşmenin hız kazanmasına yol açmıştır. Hanehalkı sayısının (3,81) fazlalığı doğurganlık oranının (%o 48,39) yüksek olmasının yanı sıra göçlere de bağlıdır. Daha çok Doğu ve Güneydoğu Bölgeleri'nden göç alan Buca göç ile gelenlerin istek ve arzularına yetememekte ve gelenlerin çoğu göç etmek istemektedir. Göç nedenlerinin başında yer alan ekonomik gerekçelere karşılık bulamayan nüfus Buca' ya gelmeden önce yaşadığı merkezlere geri dönmeyi düşünmektedir.Çoğunluğu evli olan nüfusun dini nikahla evli olanların fazlalığı evlenme yaşı, eş seçimini dede-nine veya anne-baba gibi aile büyüklerinin yapması ve eşin akrabalık derecesi ile doğru orantılıdır. Baba ve annenin okur-yazarlık durumu ile öğrenci başarısı paralellik göstermektedir. Okur-yazarlık durumu ile öğrenci başarısının coğrafi dağılışında göç ve gecekondulaşma etkili olmaktadır. Çocukların çalışma durumları, etnik yapılan ve yaşam ortamları ile ilgili ortaya çıkan problemler buralarda yaşayanların sosyo-ekonomik, demografik ve eğitim durumlarının yeniden yapılandırılmasıyla giderilebilecektir. Nüfusunun yandan fazlası açlık sımnmn altında olan sahada çocukların çalıştınlması veya okutulamaması bu sahalarda yaşayanlann ekonomik yapılanımı eğitimi olumsuz etkilediğini ortaya koymaktadır. Bunun için geçici bir çözüm olsa da;. Okul öncesi eğitimi parasız ve zorunlu hale getirerek, zorunlu eğitimin liseleri de kapsayacak şekilde genişletilmesi. Öğrencilerin boş zamanlanın bir işte çalışmanın dışında kendi gelişimleri için değerlendirebilecekleri etüt merkezlerinin kurulması ve devamlılığın zorunlu hale getirilmesi,. Bu sahalardan etüt ve aktivite merkezlerine gelecek öğrencilerden ekonomik gücü yetersiz olanlara burs verilmesi. Okur-yazar olmayan anne ve gerekirse babalann öğrencilerin öğrenim gördükleri saatlerde halk eğitim merkezlerinde okuma yazma kursuna alınması, gibi bir takım önlemler hayata geçirilebilirse göç ve gecekondulaşamaya bağlı olarak ortaya çıkan bu sorunlann etkisi azaltılabilecektir. Sonuç olarak eğitim ortamım ailelerin sosyo-ekonomik özelliklerinden aynştırmak zordur. Ülkenin geleceğini elinde tutan kuşaklann eğitim ortamının iyileştirilmesi için ailenin olumsuz koşullanmn en aza indirilmesinin gerekliliği ortaya çıkmıştır.