Göçmen Kimliği Açısından İzmir'de Yaşayan Boşnakların Durumu Üzerine Sosyolojik Bir Araştırma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Fatma Güngör
Danışman: Mehmet Cem Şahin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, 1878 sonrası Bosna Hersek'ten İzmir'e göç eden Boşnak muhacirlerin tarihi serüvenini, göç sebeplerini, İzmir'deki yerleşim durumlarını, dini ve kültürel pratiklerini ortaya koymaktır. 1878'de Berlin Anlaşmasının imzalanması üzerine Bosna Hersek Avusturya-Macaristan hükümeti tarafından işgal edilmiştir. Avusturya-Macaristan'ın Bosna Hersek üzerinde hâkimiyet kurmasıyla birlikte Boşnaklar dini kimlikleri için katledilmişler; evlerini, topraklarını kaybetmişlerdir. Boşnak muhacirler bunun üzerine vatan olarak gördükleri Anadolu topraklarına göç etmeye başlamışlardır. Bu süreçte Boşnakların Anadolu'ya göçü yoğunluklu olarak üç farklı dönemde gerçekleşmiştir. Berlin Anlaşmasından sonraki göçler ilk safhayı oluşturmuş, ardından da Balkan Savaşları ile Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sonrasında yoğun olarak göçler meydana gelmiştir. Çalışmamızda bu üç farklı dönemde yaşanan Boşnak göçleri ele alınmıştır. Saha araştırması esas alınan bu çalışmada anket tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini İzmir'de yaşayan 18-90 yaş aralığındaki Boşnaklar, örneklemini ise ankete katılan 200 Boşnak göçmen oluşturmaktadır. Veriler İzmir Bosna Sancak Kültür ve Dayanışma Derneği aracılığı ile ulaşılan 200 Boşnak katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Bu katılımcılar İzmir'in farklı ilçelerinden rastlantısal olarak seçilmiştir. Anket 19 Haziran ile 25 Ağustos 2023 tarihleri arasında 200 Boşnak göçmene uygulanmış, katılımcıların verdikleri yanıtlar doğrultusunda araştırma bulguları ortaya konulmuştur. Bu çalışmamız altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde göç olgusu ve göç çeşitlerine yer verilmiş, İzmir'deki Boşnaklar göçmen kimliği açısından ele alınmış; onların dini, milli ve kültürel kimliklerine yer verilmiştir. İkinci bölümde Boşnakların dört farklı dönemde yaptığı göçlere ve göç sebeplerine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde Boşnakların İzmir'deki yerleşim yerleri üzerinde durulmuştur. Dördüncü bölümde Boşnakların kültürel pratikleri incelenmiş, onların geçiş dönemleri (doğum, evlilik, ölüm) , sözlü kültür ürünleri, bayram ve kutlamaları, halk inanışları, mutfak kültürleri, dilleri, kıyafetleri izlenmiştir. Beşinci bölümde çalışmanın bulguları sunulmuş ve analiz edilmiştir. Sonuçta ise tüm bölümlerin genel değerlendirmesi yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Bosna Hersek, Din Sosyolojisi, Göç, Kimlik, Kültürel pratik.