Acil servise başvuran ileri evre kanser hastalarına yönelik yapılan müdahaleler ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ AYAR
Danışman: ÖZLEM UĞUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, ileri evre kanser hastalarına yönelik yapılan müdahaleler ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesinin tanılanması amaçlanmıştır. Çalışma tanımlayıcı tipte bir çalışmadır. Çalışmaya 18 yaş üstü ve Türkçe konuşabilen, daha önce kanser tanısı almış ve kansere bağlı nedenlerle en az bir defa acil servise başvuran hastalar araştırmaya dahil edilmiştir. Hastaların yaşam kaliteleri, Palyatif Performans Skalası (PPS) ve EQRTC QLQ C15-PAL ölçeği ile değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler, IBM SPSS V25 programında istatiksel analizlerde kullanılmıştır. Önem düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. . Çalışma 159 hasta ile yapılmıştır. Hastaların % 50,9'u kadın, %49,1'i erkek; ortalama yaşı 55 yıl olduğu göülmüştür. Acil servise en sık başvuru nedeni %31,7 ağrı idi. Hastaların %88,7'sinden konsültasyon istenilmiş olup en sık %49,8 oranıyla dahiliye birimine danışıldı. En sık tespit edilen sonlanım durumu %38,4 klinik yatış oldu. Hastaların %67,2'sinin PPS skoru %70 ve altındadır. Buna göre hastaların yardım ve bakıma ihtiyaç duydukları belirlendi. EORTC QLQ C15-PAL ölçeği toplam puan ortalaması 44,50±6,66 olarak bulundu. Palyatif bakım takibi olan ve evde bakım hizmeti alan hastaların EORTC QLQ C15-PAL ölçeği fiziksel alt boyutu puanlarının daha yüksek olduğu tespit edildi. PPS skoru %60 ve altı olan hastaların yorgunluk alt boyutundan aldığı puanlar daha yüksek bulundu. PPS skoru %70 ve üzeri olan hastaların acil servis başvuru nedenin çoğunlukla dispne ve ağrı olduğu tespit edildi. Acil servise en sık başvuru nedenleri olan ağrı, dispne ve iştahsızlık-kilo kaybı semptomları, evde bakım ve palyatif bakım ünitesi takibi ile kontrol altına alınabilir. Çalışma ortamı açısından acil servislerde palyatif bakım hizmetlerinin verilmesi mümkün olmamakla birlikte, gerekli klinik yönlendirmelerin yapılması, hastalara müdahalelerin yapılandırılması, acil serviste onkoloji hasta popülasyonunun bekleme sürelerinin azaltılması girişimleri, onkoloji hastalarının yaşam kalitelerinin iyileştirilmesi adına yapılandırılabilecek ve her şartta organizasyonla düzenlenebilecek girişimlerdir. Ülkemizde acil servislerde palyatif bakım yapılanması üzerine yapılacak çalışmalar, bu sistemin oturması açısından oldukça değerli olacaktır. Anahtar Sözcükler: acil servis, ileri evre kanser hastası, müdahaleler, yaşam kalitesi Tezin Sayfa Adedi: 80 Tez Danışmanı: Doç. Dr. Özlem UĞUR