Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Sanatta Yeterlik
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Geleneksel Türk Sanatları Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE DALICI
Danışman: Gonca Karavar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmamıza konu olan, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yer alan ve tarihi İpek Yolu üzerinde bulunan Mardin ili, Pagan kültüründen, tek tanrılı dinlere kadar farklı inançlara ve etnik gruplara ev sahipliği yapmıştır. Bu durum, bölgede farklı ibadet mekânlarının inşa edilmesini sağlamıştır. Pek çoğu farklı sebeplerle tahrip olan yapıların yanı sıra aktif olarak mevcudiyetini devam ettiren manastır, kilise, medrese ve camilerin birlikteliği şehrin kültürel dokusunu oluşturmaktadır. M.Ö. 5000 yılından beri yerleşim yeri olan, Sümerler'in, Akadlar'ın, Roma İmparatorluğu'nun, Bizans İmparatorluğu'nun, Hamdaniler'in, Selçuklular'ın, Zengiler'in, Artuklular'ın, Moğollar'ın, Karakoyunlular'ın, Akkoyunlular'ın, Safaviler'in, Osmanlı İparatorluğu'nun ve en sonunda Türkiye Cumhuriyeti'nin mevcudiyetinin yaşam bulduğu Mardin şehri, barındırdığı dini ve etnik kültürel çeşitlilikle ilham kaynağı olarak dururken, üzerine sanat alanında yapılan çalışmaların azlığı dikkat çekicidir. Bu nedenle "Mardin Merkezdeki Dini Yapılarda Yer Alan Bezeme Unsurları Kaynak Alınarak Takı Koleksiyonu Oluşturulması" konusu seçilmiştir. Kültürel hafıza mekânlarından olan anıt yapılardaki ( manastır, kilise, medrese ve camiler ) bezemeler, kadim bir geleneğin mekân üzerindeki anlatıcılarıdır. Geçmişten gelen bu miras bir eğilim, bir dil olarak kendini gösterir ancak sürekli bir değişim halindedir. Takı, kültürleri zaman ve mekânda birbirine bağlayan bir araçtır. Takı, bellek, tarih ve kültürel semboller arasında bir kesişme, gelenek ve çağdaşlık arasında bir eklemlenme kurmak için anılarla doldurulabilen taşınabilir bir disk gibidir. Böylece kişi gittiği yerlere üzerinde taşıdığı takı ile bir sürü farklı hikâye taşıyabilmektedir. Takı, kültürel belleğin bir parçasının somutlaştırılmasıdır. Takı üretimiyle kültürel bellek, somut olarak bugüne taşınır. Yapılan bu araştırmanın amacı, Mardin ili üzerinde yaşamış toplulukların bölgede kültürel bir miras olarak bıraktıkları dil, din, ırk birliği söylemini, dini mekânlardaki bezemeler üzerinden takı tasarımı alanına taşıyarak bu kültürel mirasın çağdaş dünyada dolaşımını sağlamaktır. Çalışmanın ilk bölümünde kilise ve camileri ortak bir fotoğraf karesinde buluşturan Mardin'e, sosyokültürel ortamına ve tescillenmiş ibadethanelerine değinilmiştir. Toplumsal, kültürel değerleri oluşturan dini yapılardaki bezemeler fotoğrafla kayıt altına alınmıştır Çalışmanın ikinci bölümünde farklı inançlara ev sahipliği yapan şehrin dinamiğinin önemli bir parçası olan ibadethaneler ve bezemeleri üzerinden, düşünsel inançsal olarak farklı olsa da kültürel ortaklığa vurgu yapan, modern tasarım anlayışıyla takı koleksiyonu hazırlanmıştır. Bu şekilde Mardin şehrindeki kutsal mekânların kaynak oluşturduğu kültürel ortaklık, modern zamanın kutsal mekânı beden üzerinde anlatısına devam etmektedir.