Küreselleşmeden kaynaklanan dini ve felsefi problemlere analitik yaklaşım


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MÜNEVVER TELCİ CİRDAV

Danışman: Mehmet Türkeri

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Günümüzde sosyal bilimlerde incelenen hemen her konunun küreselleşme kavramı dikkate alınmadan anlaşılması mümkün değildir. Tezin ana problemi küreselleşmeden kaynaklı dini ve felsefi problemlerdir. Küresel dünyada, dinin teolojik amaçlarının yok sayılıp dünyevi amaçlar için araçsallaştırılması önemli bir problemdir. Küresel ekonomide dinin tüketim elemanı olarak araçsallaşması, küresel siyasette dinin radikalleşerek siyasallaşması, şiddet içerikli terör vb. eylemler için sebep olarak gösterilmesi, kültürel alanda teolojik temellerinden kopartılarak kültürel bir öğe olarak algılanması din için problemdir. Bu problemleri anlamak için öncelikle küreselleşmenin açıklanması gereklidir. Küreselleşme bir süreçtir. Bu nedenle öncesini, bugünkü yapısını ve nasıl şekilleneceğini anlamak için modernizm ve postmodernizm teze dâhil edilmiştir. Modernizmin ve postmodernizmin düşünce zemininde neden oldukları değişimlerin küreselleşmeyi nasıl etkiledikleri incelenmiştir. Küreselleşmenin bu denli konuşuluyor olması özellikle ekonomik, siyasal ve kültürel alanda yaşanan somut değişimler sebebiyledir. Tezde analiz, betimleme, karşılaştırma yöntemlerini kullanılarak yaşanan somut olaylardan ve verilerden hareketle problemler rasyonel olarak açıklanmıştır. Küresel dünyada dini ve felsefi problemlerin temelinde, bireyselleşen insanın heva ve heveslerinin aklın önüne geçerek doğru düşünmenin engellenmesi yatar. Ayrıca geçmişe göre bilgi kaynakları çoğalsa da insan düşünme eyleminde aktif değildir. Onun yerine başkaları düşünür, yorumlar, o da onlardan birini seçer. Ve genellikle bu seçimde bilginin kaynağı bilimsel yöntemlerden çok retorik değeri yüksek söylemleri üreten ve kalabalıkları ikna edebilme gücüne sahip olanlardır. Bunların bilgiyi üretme ve kullanma gücü aynı zamanda bir ahlak problemi olarak da karşımıza çıkmaktadır. Tezde ele alınan problemler küreselleşmenin temelini oluşturan küresel ekonomiyle, küresel kültürle ve küresel siyasetle ilişkili olarak ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Küreselleşme, din, felsefe, modernizm, postmodernizm, ekonomi, siyaset, kültür, sekülerizm, fundamentalizm, radikalizm, cihat.