Çalışan ve çalışmayan göçmen kadınların iyi oluşunda sosyal ve psikolojik kaynakların rolü
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESEN YANGIN KİREMİT
Danışman: Serap Akfırat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada istihdamın göçmen kadınların öznel iyi oluşunu nasıl etkilediği sorusuna Suriye iç savaşından sonra Türkiye'ye yerleşen Suriyeli kadınlar örnekleminde cevap aranmaktadır. Çalışmanın amacı ücretli bir işte çalışan ve çalışmayan Suriyeli kadınların öznel iyi oluşuyla ilişkili sosyal ve psikolojik faktörleri ele almak, istihdama katılımın göçmen kadınların öznel iyi oluşu üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda iki aşamalı bir araştırma yürütülmüştür. Nitel yöntemden faydalanılan ilk basamakta, ücretli bir işte çalışan ve çalışmayan Suriyeli kadınlarla derinlemesine görüşmeler yürütülmüş, veriler tematik analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Ücretli çalışan ve çalışmayan Suriyeli kadınların iyi oluşuna etki eden sosyal psikolojik değişkenleri ve özellikleri keşfetmeyi amaçlayan bu evrede elde edilen çıktılar göç ve kültürleşme süreçlerinin, kadın ve göçmen kimliğine dönük algılanan ayrımcılığın, iç grupla özdeşleşmenin, kadın istihdamına ilişkin görüşlerin, sosyal destek olanaklarının, çalışma koşulları ve/ya eve ilişkin sorumlulukların önemine işaret etmektedir. Çalışmanın ikinci basamağında, ücretli bir işte çalışan ve çalışmayan Suriyeli kadınların iyi oluşunu etkilediği tespit edilen bu bağımsız değişkenleri dâhil eden bir anket çalışması yürütülmüştür. Bu değişkenlerinSuriyeli kadınların iyi oluşunu bir psikolojik mekanizma aracılığıyla etkileyeceği beklenmektedir. Bu çalışmada öznel iyi oluş ve bağımsız değişkenlerin ilişkisine aracılık etmesi beklenen psikolojik yapı dayanıklılıktır. Bağımsız değişkenlerin koruyucu faktör ya da risk faktörü olarak dayanıklılığı desteklemesi ya da zayıflatması ve bu yolla öznel iyi oluşu artırması ya da azaltması beklenmektedir.Dayanıklılığın öznel iyi oluş üzerindeki aracılık etkisi her bir bağımsız değişken için farklı bir düzenleyicili- aracılı (moderated mediation) modeli çerçevesinde incelenmiştir. Önerilen modellerde değişkenler arasındaki ilişkilerin ücretli çalışan ve çalışmayan kadınlar arasındakibenzerlik ve farklılıkları araştırılmıştır. Sonuçlara göre etnik özdeşleşmenin, algılanan ayrımcılığın ve eve ilişkin sorumlulukların dayanıklılık aracılığıyla yaşam doyumu üzerindeki etkisi ücretli çalışma durumuna bağlı olarak değişmektedir. Bir diğer taraftan ulusal özdeşleşme, sosyal destek, sosyal karşılaştırma ve zamansal karşılaştırmanın iyi oluş üzerindeki etkisine dayanıklılığın aracılık ettiği ancak bu ilişkilerin ücretli çalışmaya bağlı olarak farklılaşmadığı anlaşılmaktadır. Elde edilen sonuçlar ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır. Anahtar kelimeler: Öznel iyi oluş, Suriyeli kadınlar, istihdam