İn-vivo sıçan akut doksorubisin kardiyotoksisite modelinde buğday ruşeym yağı etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Toksikoloji Doktora Programı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE GÖKALP
Danışman: Nil Hocaoğlu Aksay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Doksorubisin (Doks); meme, endometriyum, over ve akciğer kanserlerinin tedavisinde kullanılan etkili bir kemoterapötik ajandır. Doz ve süre bağımlı olarak hastalarda önemli bir yan etki olarak gelişen kardiyotoksisite, tedavinin kesilmesine yol açabilmekte ve hayatı tehdit edebilmektedir. Bu çalışmada, Doks'a bağlı gelişen akut kardiyotoksisite tedavisinde buğday rüşeym yağının etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu çalışma randomize, kontrollü deneysel araştırmadır. Toplam 28 adet Wistar Albino sıçan kullanılan çalışma, Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Deney Hayvanları Laboratuvarı, DEÜ Tıbbi Farmakoloji Laboratuvarı ve DEÜ Histoloji ve Embriyoloji Laboratuvarı'nda gerçekleştirildi. Sıçanlar, randomize edilerek 4 gruba ayrılmıştır. Kontrol (Grup 1) grubuna Doks ile aynı miktarda serum fizyolojik (SF) gün aşırı i,p. olarak uygulandı, ardından 3 mL/kg SF gavaj yolu ile verildi. Grup 2, Grup 3 ve Grup 4'teki hayvanlara Doks'a bağlı kardiyotoksisite oluşturmak için 2.5 mg/kg dozunda, 6 kez, gün aşırı enjeksiyon yapıldı. Bu periyodda tedavi amacıyla, her gün gavaj yolu ile Grup 2'ye 3 mL/kg SF, Grup 3'e 1.5 mg/kg buğday ruşeym yağı, Grup 4'e 3 mg/kg buğday ruşeym yağı uygulandı. Tüm sıçanlar 12. gün değerlendirmeye alındı. Üretan (500 mg/kg) + alfa kloraloz (50 mg/kg) ile anestezi uygulanan hayvanlardan karotid arter kanülasyonu aracılığı ile arteriyel kan basıncı (sistolik, diyastolik ve ortalama) ölçümleri yapıldı. Ayrıca D2 derivasyonda ölçülen elektrokardiogram (EKG) parametreleri (PR, QRS, QT, QTc, kalp atım hızı) değerlendirildi. Deney protokolünün sonunda çıkarılan kalp dokusu kuru ağırlığı ölçüldü ve histomorfolojik olarak incelendi. İstatistiksel analizde kardiyovasküler parametrelerin değerlendirilmesinde varyans analizi (ANOVA) ve Tukey-Kramer kullanıldı, p<0.05 anlamlı kabul edildi. Doks uygulanan gruplarda (Grup 2, 3 ve 4'te) ikişer hayvan kaybedildi. Doks uygulaması, Kontrol grubuna kıyasla Grup 2'de sistolik (SAB), diyastolik (DAB) ve ortalama (OAB) arter basınçlarında istatistiksel olarak anlamlı azalma oluştururken (p<0.05), Grup 3 ve 4'te anlamlı değildi. Benzer şekilde Grup 2'de PR mesafesi, QRS süresi, QT intervali, QTc intervali ve kalp atım hızında (KAH) anlamlı uzama meydana gelirken, Grup 3'te bu anlamlılık sadece QTc intervalinde ve Grup 4'te QTc mesafesi ve KAH'nda mevcut idi (p<0.05). Tüm grupların yaşam sürelerinde anlamlı fark bulunamadı (p<0.05). Doks uygulanan grupların tümünde, kontrol grubuna kıyasla histomorfolojik olarak kardiyotoksisite bulguları tespit edildi. x Doks'a bağlı akut kardiyomiyopati modeli oluşturduğumuz sıçanlarda kardiyovasküler parametrelerde bozulma ile birlikte kalp dokusunda histomorfolojik olarak hasar geliştiği ve buğday ruşeym yağının tedavi edici etkisinin olduğu gösterilmiştir.