İlköğretim matematik öğretmen adaylarının kâğıt katlama etkinliklerine dayalı problem kurma süreçlerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE TUĞBA ÇAKAN
Danışman: Berna Cantürk Günhan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada ilköğretim matematik öğretmen adaylarının kâğıt katlama etkinliklerini içeren problem kurma süreçlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Belirlenen amaç doğrultusunda araştırma deseni tek bir durum ve analiz birimi içermesi nedeniyle bütüncül tek durum deseni olarak belirlenmiştir. Bu desen kapsamında katılımcı grubu belirlenirken bir durum hakkında derinlemesine çalışmaya imkân veren amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir ve ölçüt örnekleme yöntemi birlikte kullanılmıştır. Katılımcılar ege bölgesinde yer alan bir devlet üniversitesinin İlköğretim Matematik Öğretmenliği programı 4. Sınıf öğrencilerinden uzamsal görselleştirme becerisi Sezen Yüksel ve Bülbül (2014) tarafından geliştirilen Uzamsal Görselleştirme Testine göre ortalama veya ortalamanın üstünde olan gönüllü 9 öğretmen adayı şeklinde oluşturulmuştur. Katılımcı grubunun tamamlanmasının ardından görüşme ve doküman incelemesi yöntemlerinin birlikte kullanılacağı bir veri toplama süreci tasarlanmıştır. Tasarlanan bu süreçte öğretmen adaylarına kâğıt katlama ve problem kurmaya dair üç oturumluk tanıtım derslerinin yapılması, 4 ve 5 kişilik gruplar halinde problem kurma uygulamalarının gerçekleştirilmesi, bireysel problem kurma uygulamalarının yapılması ve sürece dair görüşlerin alınması planlanmıştır. Doküman olarak incelenecek olan problem kurma çalışma kâğıtları, Stoyanova ve Ellerton'ın (1996) serbest, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmış şeklinde 3 farklı problem kurma sınıflandırması temel alınarak hazırlanmıştır. Problem kurma süreci ise Ramirez'in (2006) amaç belirleme, problem kurma, problemi çözme ve problemi geliştirme şeklindeki problem kurma modeli dikkate alınarak tasarlanmıştır. Problem kurma uygulamaları ses ve video kayıtlarına alınmış ve araştırmacı tarafından transkriptleri çıkarılmıştır. Veri analizinde transkriptler ve çalışma kâğıtları, Ramirez (2006) tarafından oluşturulan problem kurma modeli temel alınarak incelenerek problem kurma süreçlerine dair döngüler saptanmış; çalışma kâğıtlarında yer alan kurulan problemler ise Özgen vd. (2017) tarafından hazırlanan dereceli puanlama anahtarının (rubrik) yenilenmiş hali aracılığıyla analiz edilmiştir. Yapılan bireysel görüşlerden elde edilen veriler ise içerik analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Öğretmen adaylarının problem kurma süreçleri incelendiğinde ağırlıklı olarak tek döngü gerçekleştirdikleri görülürken; problem kurma ve problem çözme basamakları arasında ek süreç yaşanan durumların da olduğu görülmüştür. Bu duruma ek olarak grup çalışmasında yarı yapılandırılmış türde döngünün tekrar başlatılarak sürecin tekrar ettiği sonucu elde edilmiştir. Türlere göre döngülere bakıldığında serbest türde hem bireysel hem de grup çalışmasında sürecin tek döngü şeklinde tamamlanması sonucu dikkat çekmektedir. Dikkat çeken bir diğer sonuç ise, kurulan problemlerde sınırları en geniş ve dar olan serbest ve yapılandırılmış türlerdeki başarı düzeylerinin yakın olmasıdır. Bu durumun aksine yapılan görüşmelerde yapılandırılmış türde zorluk çekilmesi vurgusu yer alırken nedeninin sınırlılık ile ilişkilendirildiği görülmektedir. Yapılan görüşmelerde katılımcıların, katlamaya dair problem kurarken en fazla kat izlerine odaklandıklarına dair ifadeler yer alırken katlama ile matematiği ilişkilendirme noktasında güçlük çektikleri sonucu da elde edilmiştir. Problem kurma sürecindeki güçlüklerden bir diğerinin ise zihindekileri yazıya aktarma olduğu tespit edilmiştir. Bu doğrultuda gelecek araştırmalarda problem kurma sürecinde kullanılan stratejiler veya süreçteki duyuşsal özelliklerin incelenmesine ek olarak özdeğerlendirme ve akran değerlendirmesi yöntemlerinin de kullanılması önerilebilir.